Современные информационные технологии/ 2. Вычислительная техника и программирование

т.ғ.к., доцент Дүйсенбиев Е.Е., математика магистрі, аға оқытушы Бурлибаева Ш.М.

ДҚБЖ ЖАЗБАЛАРЫН ТОПТАУ

MYSQL-дің SELECT операторы қайтарылатын мәндерді топтауға мүмкіндік береді. Мысалы, Клиент Абитаев (K_NOM=1) бірнеше рет бір тауарға тапсырыс берген. Сондықтан оның нөмірі ORDERS кестеде бірнеше рет кездеседі. Басқа да клиент бірнеше тапсырыс беру мүмкін. K_NOM (клиент нөмірі) өріс бойынша барлық жазбаларды топтауға болады, содан кейін әр клиент тапсырысының соммасын шығаруға болады.

SELECT KLIENT.FIO, SUM(ORDERS.AMOUNT) AS TOTALSUM

FROM KLIENT, ORDERS

WHERE KLIENT.K_NOM= ORDERS.C_NO

GROUP BY ORDERS.K_NOM;

Топтау SELECT операторының бөлігі болатын GROUP BY оператор көмегімен орындалады. GROUP BY операторымен қайтаратын жолдарды таңдауға WHERE – ге ұқсас HAVING оператор қолданылады.

HAVING <шарт>

Мысалы, жалпы соммасы 3000 асатын тауарларға тапсырыс берген клиенттердің тізімін шығарайық:

SELECT KLIENT.FIO, SUM(ORDERS.AMOUNT) AS TOTALSUM

FROM KLIENT, ORDERS

WHERE KLIENT.K_NOM= ORDERS. K_NOM

GROUP BY ORDERS. K_NOM

HAVING TOTALSUM > 3000;

Жазбаларды сұрыптау

Кестенің сұрыптауы бастапқы кілт орнатылмай орындалмайды. Деректер енгізілгеніне қарай бейнеленеді. KLIENT кестенің шығару нәтижесі бойынша K_NOM өрісі бойынша сұрыптау үшін келесі оператор қолданылады (кестенің өзі сұрыпталынбайды):

SELECT *

FROM KLIENT

ORDER BY K_NOM;

Кілттер

Мысалы, KLIENT кестеге жазба қосылды:

1 Мусаев Желтоқсан 215 Актау 123456781

Сонымен қатар, бұған дейін нөмірі 1 деп Абитаев бекітілген. Нәтижесінде бұл бір нөмірі бойынша әр түрлі клиенттер тіркелген. Бұндай шатасу болмау үшін бастапқы кілттер орнатылады.

ALTER TABLE CUSTOMER

ADD PRIMARY KEY (K_NOM);

Бұл сұраныстан кейін K_NOM өрісте тек бірегей мәндер орналасады. Бастапқы кілт ретінде NULL мәнді қабылдайтын өрісті қолдануға болмайды. Бастапқы кілтті кесте құрған кезде орнтуға болады:

CREATE TABLE KLIENT

(
K_NOM int NOT NULL,

FIO char(50) NOT NULL,

ADDR char(55) NOT NULL,

CITY char(20) NOT NULL,

PHONE char(8) NOT NULL,

PRIMARY KEY (C_NO);

);

ORDERS кестеде тапсырыстар туралы ақпарат орналасқан. Бұл кестенің K_NOM өрісі бойынша тапсырыс берушіні табуға болады. Мысалы, KLIENT кестеде жоқ мәнді ORDERS кестеге енгізілді. Кім тапсырыс бергені белгісіз. Бұндай әрекет болмау үшін келесі сұранысты орындау керек:

ALTER TABLE ORDERS

ADD FOREIGN KEY(K_NOM) REFERENCES KLIENT;

ORDERS кестеге енгізілген K_NOM клиенттердің нөмірлері KLIENT кестеде де болу керек. Осылай, T_NO өрісі бойынша қосымша сыртқы кілт орнатуға болады.

ALTER командасы кілттерді орнатумен бірге кестені жалпы өзгертуге қолданылады: өріс қосуға немесе әр өріс бойынша допустимых мәндер тізімі:

ALTER TABLE KLIENT

ADD ZIP char(7) NULL;

Бұл оператор KLIENT кестеге char типті ZIP жаңа өріс қосады. Бірақ, деректер орналасқан кестеге NOT NULL мәнді жаңа өріс қосуға болмайды. Мысалы, егер комапания тек Астана немесе Актау қалалармен жұмысты атқарып жатса, онда KLIENT кесте үшін допустимых мәндер тізімін енгізуге тиімді:

ALTER TABLE KLIENT

ADD CONSTRAINT INVALID_STATE SHECK (CITY IN ('Астана', 'Актау'));

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Конноли Т., Бегг К. Базы данных: проектирование, реализация, сопровождение. Теория и практика. 3-е изд. М.: Вильямс, 2008

2. Виктор Гольцман. MySQL 5.0. Библиотека программиста. СПб.: Питер.-253б

3. http://www.mysql.com MySQL Databases