Современные информационные технологии/Программное обеспечение

к.т.н. Турганбай К.Е., магистрант Касымова А.К.

Казахский национальный аграрный университет, Казахстан

КОММУНАЛДЫҚ ТӨЛЕМДЕР ЕСЕБІНІҢ ПРОГРАММАЛЫҚ ОРЫНДАЛУЫ

Бүгінгі күнгі біздің өмірімдегі кез келген бизнес сферасында және кез келген процестегі маңызды элементтің бірі автоматтандыру. Автоматтандыру біздің тіршіліктегі күнделікті жұмысты орындауға кететін еңбек шығынын, мысалы, мамандардың кәсіби есептеулерге байланысты шығындарды қысқарту. Сонымен қатар, кәсіпорының барлық қызметін бақылау және талдауды максималды жеңілдетеді. Электрондық есептеу құралдарын енгізу, ол кәсіпорынның табысын жоғарлатудың маңызды қадамы.

Бұл бағдарламада кесте Database Deskop ортасында құрылған. Ол PARADOX-тағы жергілікті ДҚ болып табылады. Бұл деректер қоры келесі төмендегі кестелерді қамтиды.

Программалық кешеннің құрылымдық сұлбасы 1, 2 және 3 кесте түрінде көрсетілген.

1 кесте МПК деректер қоры

Өрісі атауы	Өріс типі	Өріс өлшемі
Kod	Санағыш
Fam	Мәтіндік	25
IM	Мәтіндік	25
Data	Дата
Tar	Сандық
Adres	Мәтіндік	30
Dom	Мәтіндік	5
Kv	Сандық
Sum	Сандық
kvd	Сандық
Mes	Сандық	15

Кесте 2 Тарифтер деректер қоры

Өрісі атауы	Өріс типі	Өріс өлшемі
Kod	Санағыш
Tarif	Сандық

Кесте 3 Адресс деректер қоры

Өрісі атауы	Өріс типі	Өріс өлшемі
S_Kod	Санағыш
S_Ulic	Мәтіндік	30

Бірінші қадамда әртүрлі деректер сыйымдылығынан тұратын кестелер толтырылады. Деректерді деректер қорына сақтағаннан кейін қолданушы оны түзетуге, деректер қорынан іздеуге және т.б. мүмкіндігі болуы керек.

Деректер қорына жазбалардың мәнін жазу үшін олар туралы барлық деректерді енгізу қажет. Өрістерді енгізу кезіндегі келесі шектеулерде көрсетілетін қателерден қорғау үшін:

1) «Дата»-тек датаны енгізуге болады;

2) «Фамилия» -тек кириллица символдарын енгізуге болады;

3) «Аты» - тек кириллица символдарын енгізуге болады;

4) «Үй» - тек арап цифрларын енгізуге болады;

5) «Пәтер» - тек арап цифрларын енгізуге болады;

6) «Сумма» - тек арап цифрларын енгізуге болады, ол автоматты түрде есептеледі;

7) «Көше» - анықтамада енгізіліп қойған деректер өрісін таңдау;

8) «Тариф» - анықтамада енгізіліп қойған деректер өрісін таңдау;

9) «Ай атаулары» - анықтамада енгізіліп қойған деректер өрісін таңдау;

10) Анықтамамен жұмыс істеу алгоритмі.

Жаңа қалаға «Көшені» қосу кезінде «Көше» өрісіне тек кириллица символдарын енгізуге болады.

«Тариф» өрісіне жаңа жанармай түрінің «Тарифін» қосу кезінде тек арап цифрларын енгізуге болады.

Программа базасына бос өрісті сақтау кезінде программа толтырылмаған өріс туралы хабарлама шығарылады, ақпарат базаға енгізілмейді.

Ақпаратты шығару алгоритмі.

Программаның базасындағы барлық ақпарат электронды 1 суретте сондай-ақ программаның блок-схемасы көрсетілген. Процессордың жылдамдығы және жады көлемі неғұрлым жоғары болса, сіз соғұрлым жоғары өнімділікті аласыз [1].

Берілген программа коммуналдық төлем есебі бойынша меншік пәтерлердің кооперативі (МПК) жұмыс орнын автоматтандыруға арналған. Бұл осы ұйымның бухгалтерге комуналдық қызметтер есебін жүргізетін журналды дұрыс жүргізуге мүмкіндік береді.

Кіріс және шығыс ақпараттарын сипаттау [2].

Кіріс деректер:

- тұрғындар туралы деректер: үй нөмірі, пәтер нөмірі аты-жөні, пәтерлер саны, қанша төлем жасайтыны туралы 2 суретте көрсетілген.

1 сурет Программаның базасындағы барлық ақпаратын көрсететін блок – схема

2 сурет Тұрғындар туралы кіріс деректер

Бағдарламада төлемдер жүргізу уақытында төлемдерді тексеруге, ақпараттарды тез табуға, анықтауға және жасалған жұмыс нәтижелері бойынша қорытынды есепберу құжаттарын алуға мүмкіндік берді (3-сурет).

3-сурет "Жансая" МПК-нің тұрғындарының деректер қорын енгізу формасы

Барлық төлемшілер туралы деректер есеп берулері 4 суретте көрсетілген.

4 сурет Жалпы есеп беру

Қолданушы интерфейсінің эргономикалық талаптары:

- қарастырылып отырған пәндік сала мен өнімнің жұмыс істеу жүйесі қарапайым болуы керек;

- бағдарламамен жұмыс істеу адамға үйреншікті болуы керек;

- жұмыс барысында қолданушыны дер мезетінде және толық анықтамамен қамтамасыз етілуі керек;

- ақпаратты бейнелеу үшін компьютердің құралдық және бағдарламалық жабдықтарының түске қатысты мүмкіндіктерін үйлесімді қолдана алуы керек;

- экранға шығатын бағдарламалық мәтіннің эмоционалды айқын болуы керек;

- бағдарламамен жұмыс істейтін субъектілердің автономдалған әрекеті, жұмыс істеу туралы, жұмыс ережесі туралы уақытылы және нақты ақпарат беруі керек;

- интерфейстің кейбір сипаттамаларын қолданушының жеке ыңғайына қарай орнату және баптау (қолданушының ыңғайына сай интерфейсті орнату, экран түсін өзгерту) керек;

- қосымшаны іске қосқан кезде меню мен жұмыс аумағын көретіндей құру керек.

Жұмысты жобалау және құру кезінде мен көптеген қызықты нәрселер білдім. Программа интерфейсін жобалаған кезде қолдануға жеңіл болуына көңіл бөлдім, өйткені осындай программалық қамтаманы қолданушылар көбіне дербес компьютермен жұмыс істей алмайды [2].

Бағдарламада жұмыс үдерісі деректер қоры құрылып, ол ДҚБЖ Paradox-та жүзеге асырылды, сонымен қатар кезінде ақпараттық базаның құрылымы, «МПК» қосымшасы құрылды.

Әдебиеттер

1. Трубилин И.Т., Семенов М.И., Лойко В.И., Барановская Т.П.Автоматизированные информационные технологии в экономике. М.: Финансы и статистика, 2010.

2. Юдицкий С.А.Сценарный подход к моделированию поведения бизнес-систем. Серия: Управление организационными системами. - М.: 2011.