Ө Үʲ Қ ӘҲò Қ Ѳ

 

ҚҢ Қ

ғ ҚҰ-ң

2-

 

, ө қң ө ң ұқ ү. ғ қғ қ ғ ң ү қ ү ө ұқғ, ү ә ө қ. ө, Қ ә ү әң ққ қ ғ , ү қң ө қ ұ.

, ү қ Қ әң - үң ұғ ұ ұғ ғ ң. қ ә ә қң ң ө ө ү, . ө Қ ң , . ққ ү әң .

ү Қ ө ғ ә . ә Қң ә ә қң ғ . Қ - , ә - , ұғ - ә , ү- , қ - қ , қ ө Қ ғ. ң ғ ү әң ә, ү қ ө, Қ ә , ә ү . ү әң ғ әңң ө қ , ө, ң ү ө , Қ ө . ү әңң ң ә ғ , ұ әң , , өң ө ғ ққ ғ.

, Қ, , . ү қ ұқ қ ұғ. қ, ңқ, қ , ә Қ ө ғ ұғ қ, ө ң ң-ә , әң қ қ қ.

Ққ қ ә ө, Қ ү әң -ә , қ ұғ ө ұқ . , ққ қ ү ү қң ә ө, Қ ә ғ ү әң, , ә-қ, -ұқ ұғ ғ .

Ә, қң ү ә әң ө ң, ұң ө қ , қ ғ қ-қ қ. Ә, ү ұ ә . - , ү қ. қ ққғң қ, қ қ, қ , қ ғ ө ә. қ ұ қ, ққ ң . ғ ққ, қ қ қғ, ұ ғ ө . : ү ө , қ ү, қ ұ, ү қ ғ ғ ө ө үң ү - ү ә әң ү 䳻,- .ғ [1, 16].

Қң 605 ң (ү ) ғ ғ қң ү қ . XIX ғң ң қ - ң : Қ 605- ( 1208) ң ғ. Ә (ұ ө ққ ү ө : ә қғ , - ғ ү қ қғ. , ғ ү ққ ққ, ә қ ғ. , ұ ғ, ү қ- ү. Ү , ңң ө ғ ғқ, қң () қғ. Ү қ қ ғ) . Ә қ ғ Қ, ғ әң ә , ө 635 ( 1237) ү ққ ғ (1268 қ ғ. ) Қ ұ ү ө, 683- ( 1284/1285) қ ғ [2, 10].

.Әң , Қ әң ққ ғ, ө әң Қң һ ұғ : Қң ө ққ ә әң ә ққ ғ әң . ұ ғ әң қ, ғң , , қ ( ә), ә қ ң ғ, әң ғғ ғ қ ң ұғ ғ ққ ө. Әң ө Қң һ ұғ . Өң ә ғ. ң ғ қғ Қ әң ққ ғ , ғ әң . ұ ғ ғ қ қ ң -ә ғ . , ғ. ғ қғ Қ әң ө ө ә ө ә , қ әң ққ ғ ң [3,23].

ң қ Қ , әң қғ қ, ө ұ әң ғ, Қ , қ, ү әң .

Ққ ң ң ң- әң ө ғ ғ .: ң ә ә ә ұң ң ғ - Ққ, Қ, қ ғ ң-әң,- , Қ ң-әң қ [4, 82], ө ң: , ғғ , - ,- ө [4, 91].

ө Қ ө , ө . - қ (ұ, ғұ ғ ғ) қ, (ұ ғқ ғ) , ү ә䳻 . Қ ү , Қ қғ, ңқ ө, қ , ә ңққң ғ ғ қ, ң ққ қ қ. Қ әқ қ .

Қ- ңғ, ә-ғұ құ. ғ ұ , үә ғ . қ қғ қғ. қ, ұ қң , ғ Қ қ , ө қ ғ.

Қ - ң қ ғ қ. қң құ ә қғ ғ ғ. ү әңң ү ө ң ә әү ұқ ғ құғ. Қ ң , қғ, . Ә әң ғқ ғ. , ү Қң ә ғ қ ққ. ә қ: ғ . , ң ғ ғ,- әң қ [5, 81].

Қ ғ қ ғ. ү ғң қ, қ (ұ құқғ) ү. ң қғ құ, қ . ғ қ ғ [6, 59].

Қ - ө қ ғ, қ ңқ ғ. Өң . қғ , Қ қ- ғ ғ. ң әң ңғғ ө ө қғ : Қң әң ңққ . ұ ң , , ққ ә ү ә ә . Қ қ ү ғғ ғ. ҳ, қ ү ү. қ әң ә қ әң қ ө ғ Қ ғ ү () ө ү ү ү [7, 3].

Қ қ, ү ң ү ұ әң Қ ғ. , қ ққ Қ әң ө ң ү әңң ө ң . Қ әң ү ү қң ә-ғ қ ө ү, ә қ . ң ү әң қғғ ү, , , , қ . Ө ә ө ғ ө ғ қ . ғ қ Қ, ө - әң ү [8, 2]. Қ әң қ ң ғ. қ . Қ - ү. - ә қ, ә ң ғ .

ғ ә:

1.     ғ . ʳ// ө қғ ққ қ. : , 1988. 608 .

2.     Boratov P.N. Nasreddin Hoca. Ankara: Edebiyatcilar dernegi yayinlari, 1996. 237.

3.     Ққ әң . : Ғ, 1967. 664 .

4.     Ққ ң . : Ққ -ң Ғ , 1981. 308 .

5.     Құғ: Қ. . ү әң. : , 1987. 362 .

6.     Çuhacı A. Nasrettin Hoca Öğretisi, İlgaz dergisi, cilt: 11, sayı: 131. - Ankara: San matbaası, Ağustos 1972. - 165 s.

7.     Özçelebi S. Nasrettin Hoca, Cumhuriyet gazetesi, 15 Temmuz 1963.

8.    Felek . Nasrettin Hoca, Cumhuriyet gazetesi, 21 Haziran, 1962.