Алиева Г.С.
А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік
университетінің 2 курс магистранты
мекемені
сандық реттеуішті автоматтандырылған жүйемен басқару
Қазіргі уақытта шығарылатын
өнімге талап күшейтілуде. Сондықтан өнеркәсіп
дамуындағы ең өзекті шарттардың бірі ескірген
жабдықтарды жаңарту, оларды қазіргі заманғы жаңа
жылдам әсер етуші өнеркәсіптік негізінде жасалған,
сандық жүйемен басқарылатын микроконтроллермен және
сигналдық процессорлармен ауыстыру.
Аналогтік реттеушіге қарағанда,сандық
жүйенің басқарылымы көптеген артықшылықпен
ерекшеленеді. Эксплутация мен қалыпқа келтіруде біршама жеңіл
болып,жалпы жүйелік басқарымға бағынып, кедергіге аз
ұшырайды.
Бірақ аналогтік реттеуіштен сандыққа ауысудың
бір мәселесі бар. Өзгерістің мәселесі мынамен
тұжырымдалады. Басқаратын құрылғысы бар параметр
технологиялық процесспен жаңасып, есепсіз таңдалады.
Сондықтан сандық реттеуішті нольден бастап,
жобалап және есептеп қажет емес. Ақпаратты жұмыс істеп
жатқан жүйеден алу керек. Бұл ақпараттың
негізінде, басқару жүйесінің компонентін жинақтап,
жаңа элементті базаны қолдануға болады. Бірақ бір
нәрсені ескеру қажет. Аналогті басқару жүйесі
үздіксіз боландықтан, электронды сигналдың уақыты
өз еркімен баяу ауысады. Сандық жүйе дискритті
болғандықтан, электронды сигналдың уақыты белгілі
уақыт мезгілінде тез өзгертіп кетеді [1,c.21].
Сандық жүйеге ауысуы кезінде,
технологиялық процесстерге әсерін тигізбеу үшін, сандық
құрылғының параметрін таңдай білу қажет.
Негізгі параметр дискретазация мезгілі болып есептеледі. Бұл сигнал
өзгерту кезіндегі уақыт арасымен, тез іс әрекет ететін
басқарымның элементі. Көптеген технологиялық процессте,
әртүрлі параметр таңдау қиын емес. Себебі, процесстер
жаңаесептегіш құралдарға қарағанда баяу
жұмыс істейді.
Компоненттің
қызметінің шығу мен кірістің интерфейсі, инженерлік
сигналының дәрежесі ТПБАЖ ақпаратты
құрылыстың 1-суретінде бейнеленген. Датчикпен
өңдірілген сигнал, компьютерлік өңдіріске түспес
бұрын, сүзгіштен өтуі тиіс. Сүзгіштен
өтіп,өлшенген сигналдар мультиплексорда жиналады. Бұл
құрылғада бірнеше шығу мен кіру болады.
Мультиплексордың негізгі бағыты-құрылғымен бір
рет өңлеген жүйенің бағасын төмендету.
Аналогті сигналдардың сандық жүйеге құрылуы,
аналогті-сандыда құралады (АСТ).
Алдын ала
қойылған уақытта, схема кіру сигналын сақтап,
шығуды интервал мен дискретазацияның аралығында ұстап
тұрады. Компьютерлік өңдіріске салар бұрын,
өлшенген ақпаратты мұқият тексеру қажет.
Көптеген
жағдайларда, әр түрлі элементті жүйелер шектеу
қойылған ресурстарды қолдану керек. Мысалы,
компьютердің кіру портымен, әртүрлі датчитерден келетін
ақпаратты, жеткізетін ұзын сигнальды кабель. Мултиплекср,
әруақытта қай датчиктің сигналын есептеу керегін
компьютерге таңдатады.
Мультиплексор электромеханикалық немесе электронды
болуы мүмкін. Егерде мультплексордың әр кірісі номерленсе,
онда ауысу рет-ретімен жүре бастайды. Бірақта, басқа да
алгоритімдер қолданылады.
Электромеханикалық
мультиплексор тілдік релемен сенімді болады. Бірақ кей кезде баяу жүйе;
ол секундына жүздеген коммутацияны орындай алады. Эксплуатациялық
мультиплексордың мезгілі бұл типі, қозғалмалы
бөліммен шектеледі. Бірақ бұл жүйелер сапалы, әрі
төмен бағада болады. Келесі маңызды факторлардың бірі,
контакттарға күш қуаттың аз түсуі. Салыстыру
үшін: жартылай электронды мультиплексор тезірек болады. Мультиплексор
күшейтілгіш әсерімен, жақсы эксплуатациялық
сипаттамаға ие болады, бірақ релендік мультиплексорге
қарағанда қымбат болады [2,c.19].
Тоқтың
күші мультимедиялық өзімен күрделі мәселелерге
әкелуі мүмкін. Дамытушы компьютермен жеке жұмыс жасалынады
бірақ дыбыс арқылы басылып немесе жерге ұмтылады.
Бұндай жағдайды жолсеріктер қолайлы мультипменсор немесе АСТ,
конденсатордың көмегімен жүктеледі:
Дискретизация
мультиплекацияға қосылады және АС-ны оқыту. Бұл
операциялар қатал түрде таймердің көмегімен
өтілуі керек. Дискрентизация өз бетінше өте жылдам
сондай-ақ аналогты-сандық қандай да бір өзгерістер
дыбыс шығатын сандық түрде шығуы тиіс. Бұл
опирация таңдау сақтау әр дискретизацияны аналогты дыбыс
қосылады басында әр интервал тұрақты сандық
тұрғыда жүзеге асады [3,c.36].
Егер - өзгеру
нәтижесінде САТ - өзінің деңгейін өзгертпейді бір
мезгілде керексіз аналогты деңгейде шығады. Бұл
мәселені САТ схемаға қосады. Таңдау және
сақтау (стабилизатор) қолданылады.
Компьютерлік
жөндеу дискретті аналогты мағына, дыбыс қажет ету негізінде
сандық түрде таныстырады. АСТ орындау, мысалы төлеу
түрінде компьютерлік жұмыспен негізделеді. АСТ әртүрлі
тұрғыда жұмыс жүргізеді, екі түрде
қарама-қарсы салыстырылады. АСТ принцип бойынша салыстыру
әртүрлі дәңгей бойынша компорторлы схемамен
салыстырады. Компаратордың тез және жақсы қолдануы
уақытпен есептеледі.
Бұнда мәселелердің
шешімі жаңа 12 каналдың электронды сандық реттеуіш
түрінде шығарылады. Сандық реттеуіш автоматты
технологиялық процесстер әртүрлі тұрғыдан
жүргізіледі. Сандывқ реттеуіш структура түрінде
информациялық автоматты системамен инженер дыбыстық
тұрғыда ауысады. Механизм электрлік жүйемен жүргізіледі
[3,c.41].
Сандық реттеуіш функционалды
түрде конструкция бойынша жеке өлшеммен 130 х 81 мм олар 100 х 220
мм дейін көрсетеді (Сурет 1). Модул- мезониммен 90х20 мм болады.
Алдыңғы панел сандық реттеуіш 12 пневматикалық дыбысты
электрлік жүйе арқылы қосылады. Ішкі интерфейс-RS-485 және
Ethernet 100/10.
Сурет
1. Корпуссыз сандық реттеуіш.
Контролды
жұмыс құрылғысы бірнеше индикотор мен байланысты.
Механикалық қорғаныс мостысы ішкі электрлік модулге кедергі
бевро-каркас регуляры бар. суретте 5- коркас бейнесі модулге қатысты.
қорғаныс деңгейі 5 модул коркасқа қатты болып
келеді. модификация сандық реттеуіш құрылғысы 12
каналмен қолданылады. Ақпарат қысымсыз егер пьезометрлі
деңгей қосылса. Дифмонометр қысым негізінде
қолданылады. Сандық реттеуіш оңай жайғасады
әртүрлі диапозон қысымы 0-ден 1,0-кг с/см2. Мясалы
0-0,1 кг с/м2 техникалық диапозон жағдайда бірнеше рет
үлкейтіп нақтылауға мүмкіндік береді.
Сандық
реттеуіш қымбат емес экономикалық модернизацияны шешуге
пнегматикалық дыбысты басқаруға мүмкіндік береді.
Жұмысты параметр сандық реттеуіш сандық жүйені
технологиялық процесті сақтауға мүмкіндік береді
[3,c.16]
Әдебиет:
1. Общеотраслевые руководящие методические материалы по созданию
автоматизированных систем управления технологическими процессами (АСУТП). М.
«Финансы и статистика». 1982
2. Закер К. Компьютерные сети. Модернизация и поиск
неисправностей. Санкт-Петербург. «БХВ-Петербург». 2003
3. Олифер В.Г. Олифер Н.А. Компьютерные сети. Учебник.
Санкт-Петербург. Питер. 2001