Хажгалиева Д.М.

М.Х.Дулати атындағы Таразмемлекеттік университеті, Қазақстан

Қонақ үй қызметінің әлемдік нарықтағы маркетингтік тұжырым

Бизнес көз қарасынан қонақ үй қызмет түріндегі өзінің тауарлы өнімінің нарығында ұсынылатын, коммерциялық өндіріс болып табылады (қызмет кешені).

Қонақ үй өнімінің сипатты ерекшеліктері:

1. Өндіріс және тұтынудың бір уақыттылығы;

2. Олардың тікелей қатынасы кезінде өндірушінің аумағында тұтынушы және өндірушіні сатып алу кезіндегі әрекеттестік (қонақ үй қызметкерінен қонақ үй өнімдерінің сапасына байланысты);

3. Қонақ үй өнімінің өлшенбейтіндігі. Қызмет тек ұсынылғаннан кейін ғана бағаланады және әрқашан бірден орын алмайды.

4. Клиенттің бір сәттін сұранысын қанағаттандыру: мүмкінсіздік – сақтау, жинау, қонақ үй өнімінің өндірісі (сапалы қызмет және дер кезінде көрсетілмейтін потенциалды табыс шығыны).

5. Үлкен – жылсайынғы тұрақты шығындарда қонақ үй өніміне сұраныстың тұрақсыздығы (клиенттің санына қатысы жоқ) және төменгі ауыспалы шығынға қатысты (клиентке байланысты).

Қонақ үй өнімінің сатылым көлемінің тәуелділігі:

а) қонақ үй өнімінің ішкі сапасына (сервис деңгейі, имидж, ыңғай, қызметкен мәдениеті)

б) көлікке, орналасқан жеріне, маркетинг шешіміне, бағасы, ауа-райы, қоршаған ортасына, рекреациялыққа, аймақтың мәдени-тарихи мүмкіндіктеріне, оның имиджіне, бәсекелестердің болуы және көлеміне байланысты

Қызметті өлшеуге келмейді. Оны тек ұсынғаннан кейін бағалау керек (кейде белгілі уақыттан соң).

Қонақ үй қызметін шектеуге келмейді, сақтауға да, консервілеуге де келмейді. Қонақ үй қызметі клиенттің бір сәттік сұранысын қанағаттандырады. Егер ол көрсетілмеген болса, онла қонақ үйдің әлеуетті табысы жоғалады, толықпай қалуы мүмкін. Дер кезінде көрсетілмеген қызмет қонақ үй үшін болашақ шығын болып шығады.

Өнімнің қонақ үйдегі сұранысы тұрақсыз, жылдың уқаытынаабйланысты, мезгілдік тербеліске ұшырайды. Қонақ үй өнімінің өндірісі айтарлықтай аз ауыспалы шығын кезінде жоғары материалдық шығынды талап етеді. Тұрақты шығын қызмет көрсететін клиенттің көлеміне байланысты болмайды, оған ауыспалы қатысты болады.

Бұл қонақ үйдің патриоты болмайтын, үлкен қосымша қызметкердің сезонынан тартуды талап етеді. Ол дер кезінде және сапалы қызмет көрсетуді қызықтырмайды. Тұрақты шығынға қаржының жетіспеуі қонақ үй өнімінің сапасын төмендетеді.

Қонақ үй өнімінің сатылуы тек қонақ үй қызмпткеріне ғана байланысты емес, сондай-ақ қонақ үй өнімінің ішкі сапасына да байланысты (ыңғай, жайлылық, мәдениет, сервис деңгейі, отел имиджі). Айтарлықтай шамадағы сатылым тағы туроператорларға және турагенттерге, маркетингті шешім (оның ішінде бағаны орнату бойыша), көлік және көліктік хабарлардың болуына, қонақ үйдің орналасқан жеріне және ауа-райына, қоршанған ортаға және рекреациялық, аймақтың мәдени-тарихи мүмкіндіктеріне, елдің имиджіне, жергілікті орнына, бәсекелестердің болуы және санына байланысты.

Қонақ үй өнімінің таралуы және қонақ үй бизнесі, осылайша, жоғары кәсіби шеберлікті талап етеді, стратегиялық және шұғыл менеджмент өнері, жоғары рухани мәдениет, жақсы адами қасиет және қызметкердің жоғары үйретілуін талап етеді.

Қонақ үй маркетингінің ерекшелігі жоғарыда қаралған қонақ үй өнімінің ерекшеліктерінен шығады, оның уақытына қарй және кеңістіктегі тіркелуінен шығады. Қысқа уақыт ішінде нөмірдің санын айтарлықтай ауыстыру мүмкін емес, оларды болақта сатылу үшін сқатау немесе тұтынушыларды қадағалау да қысқа уақыт ішінде мүмкін болмайды. Қонақ үй өніміне деген сұраныс әр күні тербеліп тұруы мүмкін, апта барысында немесе мезгіліне қарай өзгеріп тұрады. Қонақ үйлер сұраныс құлаған кезде бос тұруы мүмкін немесе мезгілінде мүлде бос орын қалмай қалады.

Бұл жағдай маркетинг қызметі кәсіпкерлік әрекеттің жағынан біреуі ғана қаралып қоймай, сондай-ақ қонақ үй бизнесінің барлық аспектілерінің координациялық құрылымы сияқты қарастырылады, яғни маркетингтің алар орны тек сұранысты қанағаттандырып ғана қйомай және сауда ұйымдарында да орын алады. маркетинг қонақ үй бизнесіндегі жіберілген сәттегі сатып аулының сұраныс бағасын алады. Ол барлықті қонақ үй бизнесінің философиясы деп атауға болады (қонақжайлылық философиясы)ғ ол қоанқтың қалауы және қажеттілігін қанағаттандырып және келтіру, сәйкестендіру кезінде ғана қол жетімді болуы мүмкін, нарықтағы тұрақты даму және үзіліссіз табыс көзқарасынан негіз алады.

Маркетинг соңғы тұтынушыға қызмет және тауардың жылжуға және қызметке сұранысын арттыруға клиенттің сатып алу қабілеттілігін жолдай отырып және бағалай отырып, барлық кәсіпкерлік әрекетті жолдайды және ұйымдастыратын менеджмент қызметі болып табылады.

Сол сияқты қонақ үй өндірісіндегі инвестицияның сипаты сияқты ескерілуі қажет және инвесторлар тарапынан нәтиже күту – қонақ үйдің өмірлік әректеінің негізгі донорлары болып табылады. Қонақ үйдегі инвестиция негізінде жер, нысан және негізгі қор есебінен өндіріледі. Капиталдың негізгі бөлігі ұзақ мерзімді әрекетпен байланысты қонақ үйдің негізгі құралында инвестицияланады, ол қазір мезгіл немесе мезгіл емес, өнім немесе өнім еместігіне қарамастан, тұрақты тежелуді арттырады. Қонақ үй маркетингінде отелдің дұрыс немесе дұрыс емес орналасқандығы сияқты факторларды ескеру қажет, кернеулік үйлесімділігі, мақсатты нарықтың орналасқан жеріне байланысты.

Қонақ үй қызметі байланыссыз, оларды суреттеу немесе өлшеу мүмкін емес және олардың сапасын да тексеру мүмкін емес. Көп жағдайда олар тікелей немесе делдалдың көмегімен бөлек немесе турпакетте сатылады. Маркетинг және сату – бұл бір нәрсе емес. Сату сатушының қажеттілігінде тіркеледі, ал маркетинг – сатып алушының қажеттілігіне байланысты. Сату процесі сатушының қажеттілігін қанағатандыруға бағытталған (өзінің өнімін ақшаға айналдыру). Өз кезегінде маркетинг сол өнім өзін өзі сата алатындай, қонақ үй өнімінің көмегімен сатып алушының қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталған.

Жаңа информациялық технологияның қонақ үй бизнесіндегі кіріспеқызметкердің бір мезетте қысқарту кезінде қызмет көрсету сапасын жақсартуға жағдай жасайды. Қонақ үйді компьютерлендіру, ХХ ғ, 80 жж басталып, қазіргі уақытта жылдам қарқын алған және екі басты бағыт бойынша жұмыс жасайды:

- Қонақ үйді әлемдік трансұлттық компьютерлі желіге қосу әмдебап және арнайы тағайындауда планетаның кез келген нүктесінен қонақ үйдегі орынды тұрақты және тезброндау қызметін жүзеге асыру үшін арналған;

- Қонақ үйдің басқармасы бойынша қиын технологиялық процедуралардың автоматтандырылуы (жоспарлау процдеурасы, тіркеу, бақылау), қауіпсіздікті қамтамасзы ету және өмірді қамтамасыз етудің технологиялық процедурасын автоматтандыру.