Бекбосынов Г.Б¹., Нурбакыт А.Н¹´².

¹Қоғамдық денсаулық сақтау жоғары мектебі, Алматы қаласы, ҚР

²С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ, Алматы қаласы, ҚР

ЖЕДЕЛ МЕДИЦИНАЛЫҚ ЖӘРДЕМ СТАНЦИЯСЫНДАҒЫ ФЕЛЬДШЕРЛІК БРИГАДА ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІНІҢ ЕҢБЕГІНЕ ҚАНАҒАТТАНУШЫЛЫҒЫН БАҒАЛАУ

Жедел жәрдем айрықша шұғыл жедел жағдайлардағы жұмысқа бағытталған. Жедел жағдайларда және оқыс оқиға кезінде ең аз мерзімде жедел медициналық көмектің көрсетілуі, науқастың немесе зардап шегушінің өмірін құтқаруда шешуші фактор болуы мүмкін, сондай-ақ аурудың жалғасуына және науқастың жылдам сауығуына алып келеді. Сондықтан да, жедел медициналық жәрдем қызметін шыңдауға және дамытуға үнемі үлкен назар аударылады.

Жедел жәрдемнің дамуы тікелей елдің экономикалық жағдайына байланысты. Бірақ, эконномикалық тоқырауға қарамастан барлығы компьютерлік техниканы пайдаланады, жаңа дәрілік заттар мен препараттарды және медициналық аппараттарды қолданады, олардың қызметін ұйымдастыру да жақсарды. Қазіргі кезде республикамыздың денсаулық сақтау жүйесінің қызметі емдеу-профилактикалық мекемеге байланысты дамиды. Оның ішіне жедел медициналық көмек көрсету мекемесі де жатады. Жедел және щұғыл медициналық жәрдем станциясының қызметін ұйымдастырудың негізгі мынандай талаптарын құрайды: кез келген уақытта тұрғындар үшін қолжетімділігі; медициналық көмек көрсетудің ауруханаға дейінгі этапта сапасының жоғары болуы; аурудың профиліне және зақымдалуына байланысты науқастарды медициналық мекемеге тез тасымалдауды қамтамасыз ету; фельдшерлік бригадалардың жұмысын ұйымдастыру тұргындарға сапалы және заманауи жедел медициналық көмек көрсетудің негізі болып табылады.

Осы мақсатта, орта медициналық қызмет жұмысын ұйымдастыруды бағалауда, медициналық қызметкерлердің пікірін оқып – білуде әлеуметтік зерттеулер жүргізілді және қазіргі заманғы денсаулық сақтаудың үш алдыңғы қатарлы звеносының жағдайын – ЖМЖ станциясы (бөлімі), амбулаторлы-емханалық және стационарлық ұйымдарға зерттеулер жүргізілді. Анкеталық сұрауға желілі бригаданың 160 фельдшері қатысты.

Фельдшерлердің респонденттік құрамы келесі үлгі бойынша бөлінеді: реанимациялық бригада - 21,7%, ҚТБ - 31,7%, желілі дәрігерлік -31,7% және фельдшерлік бригада - 25,0%.

Жүргізілген әлеуметтік сауалнама нәтижесінде 20 жыл медициналық еңбек өтімділігінің дәрежесі бас қызметкерлер 5% фельдшер қызметін, 15-20 жыл -8,3% фельдшерлерді, 5-15 жыл - 20,1% фельдшерлерді құрайды.. Әлеуметтік зерттеудің негізгі үлесі орта медициналық білімі бар, еңбек өтімділігінің дәрежесі 3-5 жыл және 3 жылдан кем емес еңбек өтімділігінің дәрежесі бар фельдшерлердің 33,3% жүргізілді.

ЖМЖ бекетінде респонденттерді еңбек өтімділігінің дәрежесі бойынша үлестіру мамандардың негізгі үлесін (36,6%) ЖМЖ бекетінде 3 жыл медициналық қызмет атқарғандар, 3-5 жыл еңбек өтімділік дәрежесі бар мамандар (30%), 5-15 жыл (21,7%), 15-20 жыл (10%), 20 жылдан жоғары барлығы 1,7% респонденттерді құрайды.

Респонденттерді білікті медициналық санатын талдау келесідей жүргізіледі: санаты жоқ - 55,0%, екінші дәрежелі - 15,0%, бірінші дәрежелі -18,3% және жоғары дәрежеді бойынша - 11,7% фельдшерлер.

Қазіргі уақытта медициналық қызметкерлердің (дәрігер және фельдшер) өз мамандығына деген мәртебесі оның басқа мамандықтардан күрделілігінен және өз мамандығына деген сүйіспеншілігінен көрінеді. Зерттеу нәтижесі бойынша ЖМЖ қызметіндегі фельдшерлердің жұмыс мәртебесі орташа (68,3±6,01%) және төменгі (11,7±4,15%) дәрежесі арқылы бағаланады. Мәртебенiң биiк деңгейiнің 5%-ы фельдшерлерде байқалады.

Респонденттерді олардың жұмыс шарттарының қанағаттанарлық дәрежесі бойынша, желі бригадасын материалды –техникалық және дәрілік заттармен қамтамасыз ету бойынша талдау жұмыс шартымен қанағаттандыру дәрежесінің 55,7% -ын, материалдық –техникамен қамтамасыз етудің 76,7% -ын , фельдшерлерді дәрілік заттармен қамтамасыз етудің 80,0%-ын көрсетті. Қанағаттылықтың деңгейiнiң маңыздылықтары бойынша респонденттердің барлық позициялар арналған қанағаттанарлықсыз дәрежесі тек қана дәл 14% орташа респонденттерге сәйкес келетiн биiк көрсеткіштерді көрсетеді.

Алматы қаласының жедел және шұғыл медициналық көмек құрамында 8 қосалқы бекет ұйымдастырылған. Қосалқы бекеттер 15-минуттық көлiк қашықтығының есептеуiмен ұйымдасады. Станциялар қызметінің шекарасы тұрғындардың саны және тығыздығымен, жастық және жыныстық құрамымен, құрылыс ерекшелігімен, ауданның толықтығының ерекшелiктерiмен, көлiк магистральдарымен, көлiктiң жүрiс қарқындылығымен және күйлерiмен бекiтiледі.

Біздің зерттеу нәтижелеріміз 15 минутқа дейінгі шақырту бригалдаларының келу уақытының 15,0±4,61% құрайды. 15минуттан 20 минутқа дейінгі фельдшерлерді шақырту уақыты 51,7±6,45% құрайды. 28,3±5,82% фельдшерлер 30 минутқа дейінгі уақытты жұмсайды. Және 30 минуттан аса уақытты 5,0±2,81% респонденттер құрайды.

Жедел медициналық жәрдем бригадаларының фельдшерлерінің кешігу себептерін 91,6±3,565 жағдайда жол кептелістері, 5,0±2,81% - ескі көліктер, 1,7±1,67% - жүргізушілердің төменгі біліктілігі және 1,7±1,67% - мекен-жайды білмеуден болады. Негізгі себепті жол кептелістері құрайды.

Сондай-ақ, ЖМЖ көрсету сапасының төмендеуі респонденттермен бағаланды, оның негізгі себебі медикаментоздармен қамтамасыз етудің төменгі деңгейі, техникалық жабдықталудың төменгі деңгейі, 58% жағдайда фельдшерлік кадрлармен қамтамасыз етудің төменгі деңгейі болып табылады. 10,0±3,87% фельдшерлердің өзін бағалауда медициналық қызметкерлердің кәсіптік білім деңгейінің жетіспеушілігі де жедел медициналық жәрдем көрсету сапасына әсер етеді.

Зерттеу жұмысына сәйкес еңбек жалақысын 100% жоғарлауы, 58,3±6,37% фельдшерлерді материалдық-техникалық қамтамасыз етуді жақсарту, 71,7±5,82% фельдшердің кадрлық қамтамасыз етілуін жақсарту және респонденттердің 42%-ның орташа еңбек шарттарын жақсарту бойынша жедел медициналық жәрдем қызметінің тиімділігін көрсетеді.

Тұрғындардың соңғы жылдарда алғашқы медициналық – санитарлық көмек сұрап ЕПҰ-ға және ЖМЖ станциясына жүгіну деңгейінің өсуі көрсеткіштерді кеңейтті, ал бұлдан ауыр, өміріне қауіп төнетін жағдайдағы науқастар мен зардап шегушілердің жедел госпитализациялануының көлемі шығады. Бұндай жағдай көбінесе елдің ірі және үлкен қалаларында байқалады.

Сәйкесінше, тұрғындарды қолжетімді және сапалы ЖМЖ-мен қамтамасыз ету үшін ЖМЖ станциялары бригадаларының жұмысын ұйымдастуруды жақсарту қажет. Бұл станция қызметкерлерінің функцияларын анық бөлуге, ЖМЖ бригадаларының материальдық-техникалық және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілуіне, еңбек пен демалыс талаптарын жақсартуға, сондай-ақ, қызметкерлердің еңбек ақысын дифференциалдауға негізделеген.

Осылайша, өткізілген әлеуметтік зерттеулер нәтижесі тәжірибелік мәнге ие және ЖМЖ қызметінің кадрлық саясатын одан әрі шыңдау үшін, көбінде фельдшерлік бригалардың еңбегін нормалауда дұрыс бағытты таңдауға мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Турлыбеков Ж.Т., Сакбаев О.С., Тян Д.Г. и др. Современное состояние организации деятельности службы скорой медицинской помощи населению г.Талдыкоргана //Проблемы социальной медицины и управления здравоохранением. – Алматы. – 2000. - №18. – С.30-35.