Ә.С.Жаманбаева

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті, Қазақстан

КӘСІБИ ҚАЗАҚ ТІЛІН ОҚЫТУДЫҢ МАҢЫЗЫ

Мамандыққа сай қазақ тілін сапалы оқыту – қазіргі уақыт сұранысынан туындап отырған өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Елбасының халыққа Жолдауында қазақ тілін дамытудың нақты бағыттары және қоғамдағы рөлі мен орны анықталды. Мемлекет басшысы «Енді алдымызда мынандай міндет тұр: 2017 жылы мемлекеттік тілді меңгерген қазақстандықтардың саны кем дегенде –80 пайызға, ал 2020 жылға қарай кем дегенде -95 пайызға жетуі тиіс», - деп біздің алдымызға нақты міндеттер қойды. Тіліміздің келешегі туралы осы міндеттер қаншалықты күрделі, біреулерге сенімсіз болғанымен, жүзеге асырылатыны анық.

Мамандыққа қатысты тілді меңгертуде мынандай талаптарды алдыға мақсат етіп қою керек:

• студенттерді кәсіби мамандығы сөздік қорын молайту;

• сабақ барысында жинаған сөздік қорын жұмыс орнында пайдаланып, өз ойын анық, нақты жеткізуге дағдыландыру;

• дұрыс сөйлеу, қатысымның түрлерін үйрету. Сонымен қатар, мамандыққа байланысты мәтіндерді меңгерту арқылы студентті болашақ мамандығымен кеңірек таныстыруға мүмкіндік туғызу.

Студент сөздік минимуммен жұмыс істеу кезінде кәсіби тілді жетік меңгереді. Сөздік жұмыспен жұмыс істегенде оның сөзжасамдық қабілеті, сөздің көпмағыналық, омонимділік, синонимділік қабілеті, сөздің мамандыққа қатыстылығы басшылыққа алынады. Сонымен қатар, студенттердің кәсіби тілді меңгеруі - лексикалық және терминологиялық түсіндірме, фразеологиялық, аударма сөздіктер арқылы жүзеге асады. Шағын хабарлама жасау, жоспар құру, белгілі бір тақырыпқа шығарма, баяндама, тезис, реферат, конспект жазу тапсырмалары болашақ мамандардың жазбаша тілін дамытуда, сауаттылығын арттыруда, өз ойын, пікірін жеткізуде басты орын алады. Студенттердің өз бетімен ізденіп, кәсіби шеберлігін жетілдіруі мақсатында лексикалық минимумы мен терминдерінің қазақша-орысша түсіндірме сөздігі арқылы жүзеге асады.

Қазіргі нарық заманында өмір көшінен кейін қалмас үшін бүкіл ғұмыр бойы оқу, үйрену уақыт талабына айналды. Сондықтан, студенттерге үздіксіз білім беру, оларды оқыту, әсіресе мемлекеттік тілді кәсіби тілде үйрету маңызды болып табылады. Өйткені болашақта мемлекеттің саясатын, оның ішінде мемлекеттік тіл саясатын жүргізетіндер, тілдік орта құрап, оны ары қарай жетілдіретіндер де –түптеп келгенде осы жас буын –жастар. Кәсіби тіл –белгілі бір мамандық, не кәсіп саласы шеңберінде жиі қолданылатын тілдік құрылымдар жиынтығы. Бүгінгі студент – ертеңгі болашақ маман. Әр студент маман ретінде өзінің кәсіби тілінде, яғни мемлекеттік тілде қарым - қатынасқа түсе біліп, мамандығына қатысты термин сөздерді меңгеріп, белсенді қолдана білуі тиіс.

Әдебиет:

1. Оразбаева Ф.Ш. Тілдік қатынас: теориясы және әдістемесі, Алматы, 2000, 207 б.

2. Қараев М.Ә. Қазақ тілі, Алматы, 1993, 215 б.