Педагогические науки/ 5. Современные методы преподавания

география пәні мұғалімі Канафина Б.С.

Қазақстан Республикасы, Қарқаралы қаласы, О.А. Жаутіков атындағы

№1 қазақ орта мектебі

Автоматтандырылған оқыту жүйелерін

география сабағында қолдану

Қоғамды ақпараттандыру процессінде алдымен білім беру саласын ақпараттандыру көзделген. Білім беру саласын ақпараттандыру – білім жүйесінде жаңа ақпараттық технологияларды енгізу. Бұл шаралардың арқасында ақпаратты-оқу, экспериментті-зерттеушілік қызметтерін, ақпаратты өңдеу бойынша әртүрлі қызмет түрлерін жүзеге асыру, білімді табу іскерлігін қалыптастыру, оқушының интеллектуалды потенциалын дамытуға бағытталған оқытудың әдістемелік жүйелерін құру.

Автоматтандырылған оқыту жүйелері білім тармақтары біліми қарқынмен сәйкестеніп жасалуы қажет.

Қазiргi таңда бiлiм берудiң жаңа формасы аутоматандырылған оқыту жүйесi болып табылады. Оқыту үрдiсi кезiнде аутоматтандырылған оқыту жүйесi кеңiнен қолданылады.

Жаңа ақпараттық технологиясынын құрылу кезiнде компьютерлiк техниканы оқытуға енгiзу саласында сәйкес мамандарды талап етедi. Қазiргi уақытта‚ басты құралдың бiрi болып бiлiм беруде кең қолданылатын аутоматтандырылған оқыту жүйесi болып табылады.

Автоматтандырылған оқыту жүйесiнде аудио-видео, графика мүмкiншiлiктерi кеңiнен пайдаланады [1].

Жаңа әдістемені алып қарасақ, оқу кезінде динамикалық, графикалық тәсілдері қолдану мүмкіндігі дәстүрлі дидактикалық көрсету принципінде жаңа сапалық даму дәрежесін берді. Компьютер өзімен бірге ерекше модельдеу ортасын ала келді. Негізгі оқу модельдерін жасауға мүмкіндік тудырады. Оқыту тәсілін өзгеріске ұшыратты, яғни жаңа ақпараттық технология үздіксіз білім беру жүйесінде барлық педагогикалық үрдісті өзгертті.

Мақалада оқушыларға арналған география сабағында қолданылатын автоматтандырылған оқыту жүйесі сипатталған.

Мақалада автоматтандырылған оқыту жүйелерін құрастыру құралдары қарастырылып, жобалан оқыту жүйесі қарастырылған.

Автоматтандырылған оқыту жүйесі бiлiм тармақтары бiлiми қарқынмен сәйкестенiп жасалуы қажет. Қазiргi таңда бiлiм берудiң жаңа формасы аутоматандырылған оқыту жүйесi болып табылады. Оқыту үрдiсi кезiнде аутоматтандырылған оқыту жүйесi кеңiнен қолданылады.

Аутоматтандырылған оқыту жүйесiн оқытудың тапсырмалары: жүйесiнде қолданылатын техникалық құрылғылармын, бағдарламалық қамтамасыз етудiң талаптарымен және олардың әдiстемесiн өңдеумен, жүйесiн қолдану технологиясымен таныстыру.

Аутоматтандырылған жүйе бойынша мамандар дайындауға қойылған мәселенi шешу үшiн оқыту жүйесiнiң енгiзiлуi мен қолданылудың ғылыми негiзiнен таныстыра отырып аутоматтандырылған оқыту жүйесi пәнi үлкен мәнге ие болады.

Оқыту бағдарламалары оқу-үйрену iстерiн ұйымдастырады‚ мектепте немесе үйде информатикадан‚ тiлден‚ географиядан‚ математикадан‚ физикадан және т.б. пәндерден сабаққа дайындалу кезiнде өте ыңғайлы екенi талас тудырмайды. Компьютерлер сабақ оқытуда электрондық оқулық‚ аутоматтандырылған оқыту жүйесi және тренажерлер түрiнде‚ лабораториялық аспап әрi ақпараттық анықтамалық жүйе есебiнде кеңiнен пайдаланылады.

Аутоматтырылған оқыту бағдарламаларын өте күрделi бағдардарламалық жүйелер қатарына қосуға болады.

Оқытушы пәндi оқытуды дайын автоматтандырылған оқыту жүйесiнiң көмегiмен тiкелей ұйымдастырады. Қажеттi кезде бағдарламаны iске қосу, оқушының жұмысын қадағалайды, киындық туған кезде көмекке келедi. Оқушының ағымдағы жетiстiктерiн тiркейдi. Оқытушының негiзгi талаптары мыналар: сыныппен жұмыс iстеудi ұйымдастырып әртүрлi формалармен қамтамасыз ету; оқушы мен оқытушы арасындағы әртүрлi байланыстарды қамтамасыз ету, оқытушының оқыту кезiнде кез-келген сатыда араласуы,оқушылардың барлығымен немесе әр қайсысымен жеке-жеке байланыс, жасырын бақылау мүмкiншiлiгi.

«Дүниежүзінің физикалық географиясы» автоматтандырылған оқыту жүйесі негізінде дайындалған жалпы білім беретін салаларына арналған. Ұсынылып отырған оқыту жүйесі дүниежүзінің физикалық географиясымен таныстырып қана қоймай, ойлау және талдау қабілеттерің іскерлігің дамытуға көмектеседі. Өлкенің табиғат кешендерін оқу кезіде оның табиғаты мен байлығы жайында көбірек білетін болады, сондай –ақ оларды тиімді пайдалану және қорғау мәселелерімен таңысу. Осы жобалаған оқыту жүйесінің міндетті – дүниежүзілік өлкенің өткені мен қазіргі жағдайын оқып білу, сол білгенді

Оқыту жүйесінің құрылымы теориялық бөлімдерден тұралы:

- жер – күн жүйесінің планетасы;

- материктер - географиялық жағдайы және зерттелу тарихы;

- дүниежүзілік мұхиттер .

Әр кітап қалташаларында жаңа терминдер мен ұғымдар, дүниежүзілік физикалық географиясының әр түрлі деңгейдегі теориясы берілген.

Автоматтандырылған оқыту жүйесінде теориялық бөлімі толық беріолген. Оқушыларға карталармен, суреттермен және кестелермен жұмыс істеуге, бақылаулар жүргізіп, өлкетану деректерін жинауға мүмкіндік береді.

Берілген карталар мен суреттердің өлшемін келесі таңба арқылы өзгертуге болады.

Мысалы, күн жүйесінің орталық денесі]. Барлық 9 планета (Меркурий, Шолпан, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун, Плутон). Күнді айнала қозғалады. Планеталардың жұлдыздардан айырмашылығы, олар шағылысқан күн жарығымен жарқырап тұрады. Бұл күннің суреттін келесі таңба арқылы өзгертсек, күннің суретті келесі түрде беріледі (1 сурет).

1 сурет - Күн жүйесінің суретті

Егер келесі таңбаны картаға қолдаңсақ, берілген объект келесі түрде болады. Бұл графикалық объекті баспаға шығаруға, сақатуға, электрондық пошта арқылы жіберуге және «Мои рисунки» мұқабасында көруге болады.

Автоматтандырылған оқыту жүйесі түрде орындау физикалық географияны тиянықты оқып үйрену, қоршаған ортаның табиға даму заңдылықтары мен экологиясын терең түсініге мүмкіндік беретін жүйе.

Сонымен, аутоматтандырылған оқыту жүйелері әр түрлі пәнiндерде және практикада кеңiнен қолданылуда. Бұл аутоматтандырылған оқыту жүйелерi негiзiнде алынған бiлiм, бiлiктiлiк және машықтарының нәтижесiнен көрiнедi.

Әдебиеттер:

1. Кручинин В.В. Разработка компьютерных учебных программ. – Томск: Изд-во Том.гос.университета, 1998. – 211 с