Тәрбиенің негізгі мақсаты- дені сау,
ұлттық сана сезімі оянған, рухани ойлау дәрежесі
биік, мәдениетті, парасатты, ар-ожданы мол,
еңбекқор, іскер, бойында басқа да игі
қасиеттер қалыптасқан ұрпақ тәрбиелеу.
Ертегінің
рухани тәрбиелік мәні зор. Ол балаға рухани ляззат
беріп, қиялға қанат бітіретін, жас баланың
рухының өсіп жетілуіне қажетті нәрсенің мол
қоры бар рухани азық«, деп атап көрсеткен. Руханилық жеке тұлғаның негізгі
сапалық көрсеткші. Руханилықтың негізінде адамның
мінез-құлқы қалыптасады,
ар-ұят, өзін-зі бағалау және адамгершілік
сапалары дамиды. Мұның өзі мейірімділікке, ізгілікке
шақырады. Рухани-адамгершілік
тәрбие — бұл дұрыс дағдылар мен
өзін-өзі ұстау дағдыларының нормалары,
ұйымдағы қарым-қатынас мәдениетінің
тұрақтылығын қалыптастырады. Жеке адамның
адамгершілік санасының дәрежесі оның мінез - құлқы мен
іс әрекетін анықтайды. Сананың қалыптасуы – ол
баланың мектепке бармастан бұрын, қоғам туралы
алғашқы ұғымдарының қалыптасыуна,
жақын адамдардың өзара қатынасынан басталады. Баланы жақсы
адамгершілік қасиеттерге, мәдениетке тәрбиелеуде
тәрбиелі адаммен жолдас болудың әсері күшті екенін
халқымыз ежелден бағалай білген.
Адамгершілік-адамның
рухани байлығы, болашақ ұрпақты ізгілік
бесігіне бөлейтін руханиет дәуіріне
жаңа қадам болып табылады. Ол тұлғаның
қоғамдық бағалы қасиеттерімен сапалары,
қарым-қатынастарында қалыптасады. Адамгершілік
қоғамдық сананың ең басты
белгілерінің бірі болғандықтан, адамдардың
мінез-құлқы, іс-әрекеті,
қарым-қатынасы, көзқарасымен сипатталады. Олар адамды
құрметтеу, оған сену, әдептілік, кішіпейілдік,
қайырымдылық, жанашырлық, ізеттілік, инабаттылық,
қарапайымдылық т. б. Адамгершілік-ең жоғары
құндылық деп қарайтын жеке адамның қасиеті,
адамгершілік және психологиялық қасиеттерінің
жиынтығы. Адамгершілік тақырыбы- мәңгілік.
Ол ешқашан ескірмек емес. Жас ұрпақтың бойына
адамгершілік қасиеттерді сіңіру- ата-ана мен
ұстаздардың басты міндеті. Адамгершілік
әр адамға тән асыл қасиет.
Адамгершіліктің
қайнар бұлағы- халқында, отбасында,
олардың өнерлерінде, әдет-ғұрпында.
Әр адам адамгершілікті күнделікті тұрмыс —
тіршілігінен, өзін қоршаған табиғаттан бойына сіңіреді. Көрнекті педагог В. Сухомлинский
«Егер балаға қуаныш пен бақыт бере білсек,
ол бала солай бола алады», — дейді. Демек, шәкіртке
жан-жақты терең білім беріп, оның жүрегіне
адамгершіліктің асыл қасиеттерін үздіксіз
ұялата білсек, ертеңгі азамат жеке тұлғаның
өзіндік көзқарасының қалыптасуына, айналасымен
санасуына ықпал етері сөзсіз.
Қай заманда
болмасын адамзат алдында тұратын ұлы мұрат-міндеттерінің
ең бастысы — өзінің ісін, өмірін
жалғастыратын салауатты, саналы ұрпақ тәрбиелеу. Жас
ұрпақты саналы, сергек етіп тәрбиелеу отбасы мен балабақша қызметкерлерінің бірден бір
парызы. Оқу тәрбие жұмысын дұрыс
жолға қоюда ата-аналармен жұмыстың орны орасан.
Сондықтан біздің балабақшада ата-аналармен
жұмыстардың алуан түрлері іске асырылуда. Топтағы
қабылдау бөлмесінде ата-аналар бұрышы
жасалған. Онда «Білгенге маржан», «Қауіпсіздік ережесі»,
«Ата-аналарға кеңес», «Кел жаттайық бәріміз»
деген бұрыштар бар.
Атап айтар болсақ, дәстүрлі ата-аналар
жиналыстарымен бірге тақырыптары: «Балаға көркемдік
тәрбие беру», ашық сабақтарға, ойын-сауық
кештері, ата-аналарға арналған сауалнамалар,
басқа шаралар ұйымдастырылып отырады.
Әр ата-ананың бала- бақшадағы болып
жатқан іс-шараларға деген
қызығушылық білдіруі
де әр қалай.Ата-аналарға ойын
жаттығулардың және әр түрлі
байланыстырып сөйлеуге, сөздік қорын
дамытуға арналған тапсырмалардың жазбаларын
үйде баласымен сауат ашу, математика, тіл дамыту сабақтарын
қайталау үшін ұсынамыз. «Сөзді кішірейтіп айт»,
«Кәне сөз іздейік», моншақтан
жасалған әріптерден сөздер құрастыру.
Осы
ойындарды ойната отырып, ата-ана өзін балаша сезінгенін айтады.
Ата-аналарға арналған мерекелік шаралар өтті.
«Менің Қазақстаным», «Жаңа жыл мерекесі»,
«Бәйшешек бүр жарғанда атты»
аналарға, әжелерге арналған мерекеміз
және «Қош бол балабақшам» атты үлкен кештер
өткіземіз. Ата-аналармен жүргізілген
әңгіме-кеңесте бала тәрбиесі мәселесінде
ата-ананың жауапкершілігі зор екендігі, баланың отбасында адам
баласына тән қасиеттерге дағдыланып ұяда
көргенінен өнеге алатындығы сөз болды. «Азамат
боп мен ертең, Отанға қызмет етем»- атты ашық
сабақ өтті. Бұл сабақта балалар
патриоттық сезімдерін тәрбиелеу туған еліне, жеріне
деген сүйіспеншілігін арттыру, әскердегі борышын өтеуге
дағдыландыру мақсатыт
болды. Балабақшада ата-аналар басқа да мамандармен
кездесіп, пікірлесіп отырады. Ата-аналар тәрбиешінің басты
көмекшісі деуге болады. Балалардың
жасалған жұмыстарынан көрмелер ұйымдастырылып
тұрады. «Отбасы» тақырыбына байланысты «Отбасы-алтын ұям»
атты ашық сабақ, ата-аналар қатысуымен өткізіліп,
үлкен жұмыс жүргізілді. Балалар
туған ұялары жайында, анасымен диалог түрінді
сөйлесіп, өз пікірлері мен ойларын еркін білдіре алды.
Балалар сабақтармен ғана шектелмей, сабақтан тыс
уақытта алуан түрлі шаралар өткізіледі.
Рухани-адамгершілік тәрбиесінде алдымен баланы тек
жақсылыққа-қайырымдылық, мейірімділік, ізгілікке
тәрбиелеп, соны мақсат тұтса, ұстаздың,
ата-ананың да болашағы зор болмақ. «Мен
үш қасиеттімді мақтан тұтам», — депті
Ақан сері. Олар: жалған айтпадым,
жақсылықты сатпадым, һәм ешкімнен
ештеңені қызғанбадым. Бұл үш қасиет
әркімнің өз құдайы.
«Өз құдайынан айырылған адам бос кеуде,
өлгенмен тең» деген екен.
Шындығында бұл ақиқат. Олай болса, жеке
тұлғаны қалыптастыруда, олардың жан дүниесіне
сезіммен қарап, әрбір іс-әрекетіне мақсат
қоюға, жоспарлауға, оны
орындауға, өзіне-өзі талап қоя білуге
тәрбиелеу — адамгершілік тәрбиенің басты мақсаты.
Мақсатқа жету үшін сан алуан кедергілер болуы
мүмкін. Ондай қасиеттерді бала бойына жас кезінен бастап
қалыптастыру жеке тұлғаны қалыптастырудың негізін
қалайды.
«Еліміздің
күші- патшада, сәбидің күші- жылауында»
демекші, біздің күшіміз, қорғанышымыз, сеніміміз-
адамгершілігімізде болуы керек. Ол үшін Ақанның осы
үш қасиетін бала бойына
дарыта білсек-ұлы жеңіс болары анық.
Пайдаланылған әдебиеттер:
«Алтын Ұрпақ - 4» 32бет
«Жақсы болсын десеңіз» 11бет
«Болашақ бүгіннен басталады» 9бет