ҚAAҚCA PECACҢ ҚCҚ IC ҮPI AҢAACA CӘEC POECCAҚ POPOPҢ ҰҒ ӘͲ

.., .., ..

 

. Ә ғ Қ, , Ққ

 

eeeiiiң eң қa қaac peie aaң әe aaaң өipi, құққap e ocaқap a eopaқ, құқққ eee Қaaқca Pecyaca aaғa құқap қopғay e қaaac ey eiepi apa apa [1, 4 .]. eeei iiң әcүpi ү apaғe қoca a құққ үeciiң құpaa eeei-құқққ үei қaacpғa i opaap a ұ aғa icie aa үeci қocya. Aaғa cyapң iiei poypaypa e ayaғaғ aңapң, Қaaқca Pecyac peeiiң apқapң әe өe e opai құқққ aiepiң әe-ә әpi ipei қoaya oғap қaaғaay үee acpa [2]. ee, eee ayaғa aңқ pei қaaac ey ұ opaғa ә ac ie. A, құқққ eeee ә aңқ eeciei құқap e қaғaap: қoғa өipiei құққң oғap әpeeiii; aңң үceii; apaң aңң aaғ eңii; құқққ aiepiң ұa caқay; құққ e ocaқap үee acpya ocқayғa o epieyi; құққң ұpc әe ii aaay; құққ ұyқe үpeci үey e aң ұyқ үi ayaқң oa қaay; aya ұғaapң apaa opққa o epieyi; құқққ әpiiң ұpaқғ; құқққ peey eiepi қeiiң iiii iei үpe қay ic.

eeeiң қcқ caca ii ice acpy қcқ co өipiciiң oaқ oeici үi eec e өpceiii 2010-2020 apғa apaғa Қaaқca Pecyacң құқққ cacaң ұpaaca. ұa қcқ ic үpiy құқғ ұa әpi қapa eiipyiң eeciei aғap aқa:

-          қcқ poeci, әcipece coқa eii өipici қapaaay e oң iiii appy;

-          epey aaғ ecepyi, oң eepi aңaae peey apқ aқay;

-          қaayғa ayғa aepai ұapay apaap, coң iie eii қoay ac eңeye aғapap acay;

-          co әiiiiң apaap ayacpy e aa өipye eiee қaa eipy cyap ipie eiy;

-          ee әe ee-ap aay әpiie қcқ қyaay e aay үpiiei қcқ icepiң caaap ұғay;

-          aқa epiң қacyape қapaa қcқ icepiң caaap ipie ұғay;

-          қcқ icep oa aayap e ceiiepe қoca әipeyiepe, yәepe e iii aң өei өpcey eiepi әpi қapa eiipy [3].

Coe, құқққ үei eiipe op, aңapyң ac өeeepi o құpa eeepi (coң құpaa poypaypa a) apa iey, oapң eopaқ, құқққ eeei құpyң әp eeңepiei aқcaap e қaeiiepie ca oy қapacpy e ocғa aғay aң әpi қaei o aa.

Қcқ icep oa poypopң қaaғaay қei қaa құp әe қaacқa қcқ-poeci қap қaac үeei өepe 2014 ғ 4 ieei 231-V Қaaқca Pecyacң aңe қaaғa Қaaқca Pecyacң aңa Қcқ-poeci oeciiң әi epee aap ayap.

1-қaңap 2015 a aca aң үie ei, қoacқa ee Қaaқca Pecyacң Қcқ-poeci oeci epey әe co әipecie құққ қoay әceeci oa өee өeeci әceeepi ya. ca eei, үii үe ei poeccya poypopң eei ypa үcii қaacқa oқ ei. A 04.07.2014 ғ aңa ҚP Қ-e 17.11.2014 ocң өңipeie poypopң poeccyaқ қei e poeccyaқ әpeecie өepicep eiie oa. ҚP Қ-iң 7-aң 35) apaғa cәec poecc poypop poypaypaң acc Қ-e cәec қcқ ic oa aңapң қoay қaaғaay үee poypop e aқaa epie [4].

ұ eeii, aaғa cy cұpac e aңғa қapaaca, epeyiң ici caapc әe oқa өңeyci үee acp. ca: ҚP ac poypaypaң capaap ҚP Қ қaayғa ei poecc poypop ee қcқ poeciң aңa қacycң ұғac aқ үee acpaye aac өepiiң қayiepi a iipe ei: ca co opaape ayp әe aca ayp қcap oa 12 ңғa yқ icep, oa ayp eec әe aypғ opaa қcap oa 35-40 ң icep қapaa [5]. aңa Қ қaaye ұ aaғa өee 38 ңғa yқ қcқ epic ққ ypa icepқocca, oa poypopap ca aae 90000-ғa yқ қcқ icep oa coa a қoayap ic.

Eep poecc poypopa coқa eii epe ecepyi қaaғaay үee acpa әe қcқ icep oa coa eee үeci iipei apқ қeepepi aқa ocaқ, ғ, o eeii 900-e yқ қeepep, oa әp қacca a 100 eece aa 9 icep ecii oa.

ө aғaa co aқay ip aғa ei, a ayp әe aca ayp caaaғ үpei icep oa ipee aғa, ee apғa a coa (A a, Xopoc, yxap ae, aeo e aeiң cyap, aңaөe, eax әe .. icepi), әee, ұa aғaa eeei aayap o (2-3 poypopap) қaca [6].

eee, ayқ әiii ayaқapaғa қcқ epic ққapң, oa ayp eec әe aypғ opaa қcapң a өeiiң ұғa, poecc poypopapa ayp үee oa, ғ epeyiiң icepi әe cyap e poeccepiң apaca үepe aa үpei.

Co ceee, eep қoca a oaca, oa ip yaқa ipee icep oa poecc poypopң yc үee acpy ққ yғa, coa apқ үee қaғa қeepepe үeei

2014 1iee aca Acaa қaaca, Қapaғa oc e CҚO-a aңa coөipiciiң oeie apa aқ ac poypaypaң acaace cepe үpiiye. ipaқ o cepe aғac aaғaқa, қaipi әe қaa a ip қop ұp acayғa үii epei. Oң үcie apқ ұc aңaaa eiiee өiei eңepie үpiiei. acқaa aқaa, coқa ei қaaғaay үpie poypop a қoa.

Coe, ip aқ cepeiң әeci apң eiceyiiie aac әceei ipe aқa. Қapaғa oc e CҚO aқ қcқ icep oa poypopapң aycpay қaaac eie ap. Әiii icep aңa Қcқ oec oa epic қққa aaca a, ұa a o oa coa әiii қaaғaayң қeepepi қaca.

cepe әeci ecee aғaa, ұa әyeei өeey үi 2-i eapaee poecc poypopң құpeiii өyiң aaa cac ұc op: ayaқ eңe ayp әe opoypaypae iepie қcap; ocқ eңe aca ayp әe ac poypaypae iepie қcap; opaқ aapa apқғ e yee e ұғaap, caac eқopқ қcap acaғa opaқ eeei opaapң eeiepi e oapң opacapap, coa aқ aapғa poypopape epeei қcқ icepi aқyғa oa.

oғapaғ aaғaapң eiie, eep қae aқ ipiep ca өiece, oa қcқ epic ққap oa icepi ipii caa қapaya poypopң қacaya үii epei, coe қaap қcқapғa әpie қapacpa icep oa aңa Қ-i өepicep e oқpyap қaa өңey қoa o aa.

өpi opғaa, ә oc қayi әipe үie oiiң әei a, coқa 17 қapaaa 2014 Қ eiie ұғ өepicep oce eieei.

Oc opaa ..oaoң Қaaқca Pecyacң Қcқ-poeci oecie epie үciieecie cүeei ocaқ: Қ-iң 7-aң 34-apaқaca өpceie poypaypa opaң acc [5] ee үciiiң peaeeyiiң ceei, Қ-e poypopң coқa eii қcқ ic үpiyei oң epee өieiepi ypa opaapң eiiyie үciipiei. opa aқay eiie Қaaқca Pecyacң poypaypa opaң ipңғa үeci құpa ac poypaypa, oc poypaypaap, pecyaқ aң ap қaaap e Pecya acaacң poypaypaap, ayaapaқ poypaypaap, ayaқ, қaaқ әe oғa eңecipie әcep әe acқa aaapғa poypaypaap (Қaaқca Pecyacң poypaypa ypa aңң 9 a) aa [2]. ҚP poypaypa opaapң үeciei ici өieepi acқapa poypopap әpi poypaypa opaapң acap peie aa. Қ-iң 193-aң 2-apaғa cәec: poypopapң coқa eii epe ecepy cacaғ өieiepiiң apaii apay Қaaқca Pecyacң ac poypop aқa.

poypaypa opa accң apқa өieiepie:

1)  aқacқ ypa poeci eici acacy;

2)  epeyiiң, aқayң, aқay opaң aңc қayapң, coa aқ epey өii e aқay opa acқapң, өe ұpғa (aғ) poypopң қayap e ұcқayapң үi o;

3)  coқa eii epe ecepyi үee acpa aaa e opaa қcқ ici a қo әe o coқa eii epe ecepyi үpiy үi acқa aaғa e opaғa epy;

4)  қcқ қyaaya apққap ap aaap қo cұғayғa apyғa әe қcқ ayaққa apyғa eici ay үi ұcy eiy;

5)  қcқ icepi epe ecepy epiepi ұapy;

6)  epeyiiң, aқayң, aқay opaң, epey өii әe aқay opa acқapң, coa aқ өe ұpғa poypopң әpeeepi e eiepie aғap қapay;

7)  epeyi, aқay aңқ ұғa ee oap қcқ ic oa coқa eii epe ecepy үpiye eey;

8)  poecc poypopң қcқ ici қoca epe ecepy үpiy үi қaapy ypa қayc eiy aa.

poecc poypop ee ұғ (Қ 7. 35.) poypaypa opaң acc ee epiң үciieecie ғ aaca, өei poypaypa opaң ә oc aya ұғac қcқ icep oa қaaғaay үee acpa poecc poypop aқa.

poecc poypop қcқ ic oa қaaғaay coқa eii epe ecepy acaғa ee aca үee acpa әe ipii caaғ coқa eeei aay peie қaca. opecc poypop aacpa, ipaқ Қaaқca Pecyacң ac poypopң opai құқққ aiepie өee aғaapa, poypaypa accң eii oa acқa poecc poypope aycpy үi (Қ 193. 3.). poecc poypopң eii өieiepi Қ-iң 193 aң 1 apaғa eiyi ay, қcқ ici coқa eii epey apca үee acpa [4].

Қaaқca Pecyacң Қcқ-poeci oeciң 58-aқa cәec: 1. poypop ө құpei eie ee-iecipy қeiiң, aқayң, epeyiң әe co eiepiiң, қcқ poeciң apқ caapa қcқ қyaayң aңғ қaaғaay [4], coa-aқ Қaaқca Pecyac ocycң 83-aa әe ҚP Қ-e cәec өieiepi үee acpa aya aa: Қ-e eiee өieiep eie ic-әpee aca Қaaқca Pecyacң ac poypop, Қaaқca Pecyac ac poypopң ipii opacap, opacapap, oapң aғa өeiepi e өeiepi, Қaaқca Pecyacң ac әcep әe ac өi poypopap, Acaa әe Aa қaaapң, ocapң poypopap әe oapң opacapap, eapaeepiң, acқapaapң әe өiepiң acқap, oapң opacapap, aғa өeiep e өeiep, acқapaap e өiepiң aғa poypopap әe poypopap, ayaapң, қaaapң poypopap әe oapғa eңecipie poypopap, oapң opacapap, aғa poypopap e poypopap.

Coң қcқ ici қapaya қaca poypop aay қoay apқ eeeiң үeci iipei әe eeei aay o aa eie.

2. poypop үiie, aayғa, coayғa eece oapң әpeeepi үi үii ayaқa oa ұғaғa:

1) өiiң әpeci үie, үiie, aayғa, coayғa әyei oya eece өe e ceeep oa aa қo әe o қopғay құқғ ө eie aaayғa қaieci әipeyiiң;

2) eeeiң үeepi қopғa aa қoғa құқ.

3. poypop ө қayce icepi өiiң ic үpiyie қaayғa әe ұ pee epeyi өieiepi aaaa op, epe-ecepyi ee өi үpiye құқ. Coқa eii epe-ecepyiң aңғ қaaғaay ocғa yәiei epie poypop үee acpa.

4. poypop өiiң poeci өieiepi үee acpғa ee әyeci oa әe aңғa ғaa aғa.

5. Қaaқca Pecyacң ac poypop ө құpei eie oc oeciң opaap қoay әceeepi өie opai құқққ aiep қaa, oap қcқ қyaay opaapң opay үi iei.

Coқa eii epe-ecepyi үee acpa opaapң opai құқққ aiepi oapң құpei eie, Қaaқca Pecyacң ac poypope eicy oa қaaa e aaғa [4].

peeii .Ә. aapaeң Қaaқca Pecyac xaқapa oayaғ ...әpi e aң oa өip cүpei a құқққ eee құpy... [7] әe ...oaaқ ұpaқң aa қaipi iiң ұpaқapң opaca op ayaepiiepi ap: ... oap өepiiң aaap үi aaңaa, өeepe epi үpi әe өepiiң үiepi үi aaңc oa aap a ee [8] e aғa cөepi iiң eeeiiiң aaғ ipii eeei ieepiң ipi o caaa.

Қaaқca Pecyac poypaypa ypa aңң 48-aa poypop ө құpei eie Қaaқca Pecyac peeiiң apқap, ee e opai-құқққ aiepiң ә әe ipқa қoay, ee-iecipy қeiiң, aқayң, epeyiң, әiii әe aқapyқ ic үpiyiң aңғ қaaғaay, coa eee үeepiiң өii oy, coa-aқ aңa eiee aғaapa, әpi e ee қcқ қyaay үee acpa aya aa, e aқaa epie [2].

Ocғa aac, aңққa oғap қaaғaay үpiei ie үcy opa oa op, poypop өiiң өieii opay eie eie e әyei eec әe o aңғa ғaa aғa.

Coқa a қc epey eiei aқay e a aa epey opaapң aңap opaya poypopқ қaaғaay үpiy әceeepi epey өiiң өeiii eқaaa oғaa, epicie, aңқapaғ, қcқ aғa e aacaғ, қoғaң ooaқ әe әeyei өipiei, құққ қopғay opaapaғ apқ әe құpқ eeyi өepicep қcқ ic үpiei opaap үeciei poypaypaң pөi e aa op, oapң қaaғaay қei үpiyei yc, өieii e әicepi, coң iie қoca epey үi қcқ icepi epi қaapy өiei ұp қaac қaғa aғa epyei cepeoepi қaa қapacpy қae eei.

ұ әceeiң ocaңca өeiii coe ipe, oң қcқ co ici үpiy ieepi opaye, aaaapң құққap e aң үeepi қopғaye үciipiei, aa aa ocaқ, poypop eiee aң aaap oa ici қoca epeye қaapy өiei өieii үee acpa op, epeyiң oқғa, a-aқғa, oeiiie, coa-aқ ie үcy opaapң қcқ ic үpiye қacy aaapң құққap e aң үeepiiң қaaң caқaya eii epei.

 

Қoaғa әeeep iii

1.   Қaaқca Pecyacң ocyc 30 a 1995 ., pec.әi: 02.02.2011. / . ei apғ, 2011. 159 .

2.   poypaypa ypa Қaaқca Pecyacң 1995 . 21 eoқcaaғ 2709 aң // aң aac - Қaaқca Pecyacң epoқ үeee opai құқққ aiepiiң ғ.

3.   aңa oқaңaooaқ өpey Қaaқcaң aңa үiiepi: Қaaқca Pecyacң peei .Ә.aapaeң 2010 . Қaaқca xaқa oay // Aқ. 2010, қaңap 30.- 15 (1439).

4.        Қaaқca Pecyacң Қcқ-poeci oeci 4 ie 2014 . 231-V. Aa: PC, 2014. 356 .

5.        oao .. oeap Yooo-poeccyaoy oecy Pecy aaxca. Oa Ocoea ac (ee). Aa: ei apғ, 2015. 352 c.

6.   www.pravstat.prokuror.kz

7.   ҚP peeiiң Қaaқca 2050 cpaec oa Қaaқca xaқa oay 14.12.2012 ., www.zholdau.kz

8.   .Ә. aapae. Epi e eңcei, қayici қoғaғa қaa acaқ. E peeiiң Қaaқca xaқa oay// aң aei. 2000. 25 қaa.