ӘОК 658.382

 

 

ЖШС«TNS-INTEC»-те өндірістік жарақаттанудың және жұмыс орнын аттестаттауы бойынша анализі

 

Өмірбай Р.С. - т.ғ.д., профессор Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті

Төрегелді Ж.Д  - студент Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті

Батесова Ф. К. -  т.ғ.к., доцент Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті

 

Түйін Осы ғылыми мақалада сауықтыру шараларын іске асыру мақсатында өндірісте жүргізілетін еңбек шарты бойынша жұмыс орнын аттестаттау ЖШС«TNS-INTEC-те»  өндірістік жарақаттанудың және ауруға шалдығудың сұрақтары қарастырылады. Авторлардың зерттеу тапсырмалары негізінде жұмыс орындарын аттестациялау нәтижелері бойынша жұмыс орындарындағы еңбекті қорғау және гигиена талаптарына сәйкес және жұмыс орындарындағы жарақаттану қауіпсіздігін бағалау анықталды.

Өндірісте еңбек жағдайлары бойынша жұмыс орындарын атестаттау (ЖОА)  денсаулық шараларды, жумысшыларды еңбек жағдайларымен таныстыру, өндірістік нысандар сертификаттау, сондай-ақ, растау немесе бас тарту ауыр жұмыс орындағы қызметкерлерге өтемақы мен жәрдемақы құқықтары мен зиянды жұмыс істеу мақсатында жүзеге асырылады. Еңбек жағдайы бойынша жұмыс орындарын атестаттау мағсаты: бар шарттарды бағалау және жұмыс сипатын, жарақат жұмыс орындарын бағалау және жеке қорғану құралдарын толық қамтамасызыдын.

Еңбек жағдайлары бойынша жұмыс орындарын аттестациялауға  барлық қол жетімді жұмыс орнындағы қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың (физикалық, химиялық, биологиялық) [1], ауырлығы мен қарқындылығын бағалауы жатады. Әрбір жұмыс бір жұмыс ретінде саналады, қалай  қолданылғанына қарамастан - бір немесе екі ауысымда.

Жарақаттылықты қарастырғанда, бұл құбылыстың себептерін түсіну керек. Тікелей себептерді емес жарақаттылыққа акелетін (мысалы, жабдықтардын нашар сапасын қорғану құралдардын болмауы, қадағалау болмағандықтан, қызметкерлердің білімі төмен - олардың барлығы төменде талқыланатын болады), ал оларды жасайтын  жағдайлар.

Жарақат талдау нәтижелері өндірістегі жазатайым оқиғалардың тіркеу актілердің сенімділігі мен түбегейлігінен тәуелді.

Сурет 1. Барлық зардап шеккен жоғалған күндер саны

Сурет 2. Сағат саны барлық науқастарды жоғалған

Сурет 3. Жылына зардап шеккен адамдар саны

Сурет 4. Аурудың нәтижесінде жұмыс жасамағандардын саны

Мына бірінші кестедегі мәліметтерде корсетілген,барлық зардап шеккен жоғалған күн саны 2013 жылмен салыстырғанда 17 күнге төмендеді,  2014 жылы зардап шеккен саны   1 адамға төмендеді,бұған себеп компания  үлкен назарын еңбек қорғауына аударды. Жұмыс істемегендердін саны 2013 жылмен салыстырғанда 2014 жылы 5 адамға өсті аурудың нәтижесінде. Ал пайыздық үлесте 1 – 4 суреттерде корсетілген. Тәуліктік орташа ауруына байланысты  төленетін еңбек ақысы  2014 жылы 150 тг - ге   өсті , және ілеспе аурулар орташа тәуліктік төлемі 124 тг - ге  шамалы ұлғайды. Еңбек жағдайларын жақсарту үшін бөлінген қаражат төмен, бірақ олар 2014 жылы 119 тг -ге қосымша өткізді 2013 жылмен салыстырғанда.

 Жалпы алғанда [2]өндірісте аурулар мен жарақаттану залалдары азайғаны көрінеді,бұған себеп өндіріс меңгерушісі еңбекті қорғау және қауіпсіздік талаптарын орындайды және де компания жұмысшыларының денсаулығын қадағалайды. Деректер, еңбекті қорғау бухгалтерлік есеп департаментінің жоспарлау және экономикалық бөлімінің қауіпсіздік бойынша инженерлерден алынған.

Жарақаттыққа байланысты шығындарды есептеу үшін, біз келесі құжаттарды пайдаланаыз: жалақы туралы есептілік, ауруға байланысты, төтенше  жағдай есептілігін. Мәліметтер 1-ші кестеге еңгізіледі

1 Кесте. Жарақаттың көрсеткіші

көрсеткіштері-нің атауы

өлшем бірлігі

тағайындау

2011ж

2012ж

2013ж

2014ж

абсолют.

өзгеріс

өсу қарқыны

Төтенше жағдайдын саны

Ед.

Nт

3

2

2

2

-1

66

Мүгедектік күндер саны

кун.

Дт

192

172

158

78

-114

41

 

Жарақат ставкалары

Ед.

Пч=Nт/Жр*1000

6,7

4,3

3,4

3,4

-3,3

51

Жұмыссыздық көрсеткіші

Кун /1000адам

Пч=Дт/Жр*1000

427

370

336

134

-293

31

 

Жарақаты ауырлығы индексі

кун.

Пт=Дт/Nт

64,0

86,0

79,0

39

-25

61

Кәсіби аурулардың саны

Ед.

-

 

-

-

 

 

-

 

-

 

Деректер (2-кесте) негізінде ЖШС «TNS- INTEC» жарақаттанушылық өткен жылы 2014 жылы  азайған 2011 жылмен салыстырғанда, оған себеп еңбек қорғау және қауіпсіздікке аса мән берілгендігі. 2014 жылы жұмыссыздық көрсеткіші 293 күнге азайңан. 2011 жылы 1000 адамға 427 күн, ал2014 жылы 134 күн. Жарақаттылықтың ауырлығы соңғы жылдары төмендеуде 64-ттен 39 күнге дейін. Жұмыссыздықтың көрсеткіші үшесе азайған. 

Жарақаттылықтың көлемі 2011 жылы 930820 тг. болған, ал 2014 жылы 320970 ке дейін төмендеген, оған себеп болған жарақаттылықтан барлық жоғалған жұмыс күндерінің азайуы, және де бір жұмысшыға орташа нақты кундізгі өндірудің жоғарлауы.

Жумыс орынын аттестаттау 343 жұмыс орынында өткізілді.

Аттестацияның нәтижесінде 69 жұмыс орыны еңбек қорғау гигиенасының шарттарына сәйкес келеді  [3]  1-2 оңтайлы, мүмкін сыныбына  жатады, нақты айтсақ қауыпты емес, 280 жұмыс орыны қауытпы  3  сыныпқа жатады: к 3.1. сынып – 98 жұмыс орыны (390 жұмысшылар), 3.2 сынып – 89 жұмыс орыны (443 жұмысшылар); 3.3 сынып  – 61 жұмыс орыны ( 182 жұмысшылар); 3.4 – 32  жұмыс орыны  (82 жұмысшылар).

Жоғарыда айтылып кеткен мәліметтер проценттік көрсеткіште 5-7 суреттерде берілген

5 сурет. Аттестаттау нәтижесі

 

6 сурет. Еңбек қорғау гигиенасының шарттарына сай бөлінуі

 

Жарақаттылықтың бағалауы жұмыс орындағы құралдардың нормотивтік актқа сәйкестілігін тексерілген. 343 жұмыс орынынан 48 – і қауіпті 3- і сыныпқа жатады (7 сурет)

7 сурет. Жұмыс орындары

Мекемедегі жұмысшылардын арнайы  киммен қамтамасыздылыгы толық жабдықталған. Жабдықтар [5]  мен құралдар қорғау құралдары. Жабдықтар құрылғыла стандарттарға, норма бұзылмаған .

Солай да, жұмыс орыннын атестаттау нәтижесінде өндірістегі жарақаттылықты азайту үшін келесі шарал жйнағы ұсынылады:

 - Еңбек қорғау және қауіпсіздік техникасына назар;

 - Плакат, ереже, қауіпсіздік белгілерімен  камтамасыз ету;

-  Арнайы киіммен толықтай қамтамасыз ету;

-  Жұмыс орынында инструктаж оқытылуын қадағалау;

-  Жұмыс құралдарын тексеру;

Әдебиеттер:

[1] Қазақстан Республикасының Үкімет Бұйрығы  05.12.2011ж  № 1457 "Еңбек жағдайы бойынша жұмыс орындарын аттестаттау»;

[2] Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты қорғау министірінің 2007 жылғы 23 тамыздағы N 203-ө Бұйрығымен

[3] Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі 19.07.2013ж.

[4] Өндірістік орта зияндылығы және жұмыстың ауырлығы Р 2.2.755 – 99 тіркеу нөмірі АДЗ  РК  1.04. 001. 2000

[5] ГОСТ ҚР 12.4.233-2007 ССБТ .