ДЕҢГЕЙЛІК ТАПСЫРМАЛАР АРҚЫЛЫ ОҚЫТУ – САУАТТЫЛЫҚТЫ
ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТИІМДІ ЖОЛЫ
Бадекова М.А.,
"Сәтбаев
қаласының 1 мектеп-гимназиясы" КММ,
бастауыш сынып мұғалімі
Мектеп
табалдырығын аттаған оқушыларға берілетін білім мен
дағдының ең бастыларының бірі –
сауаттылыққа тәрбиелеу. Басқаша айтқанда,
оқушының сауатты жазып, өз ойын сауатты жеткізе білу
қабілетін қалыптастыру – бастауыш сынып
мұғалімдерінің негізгі міндеті. Сондықтан да бастауыш сынып мұғалімі
әліппе, сауат ашу, ана тілі секілді пәндерден сабақ беру
барысында оқу жоспарын осы міндетті орындау мақсатына қарай
құрастыруы керек. Осы мақсатта сабақта
оқытудың заманауи технологияларының әр түрі
қолданылады. Сондай технологиялардың бірі – деңгейлеп-саралап
оқыту технологиясы.
Деңгейлеп-саралап
оқыту технологиясы дегеніміз - оқушының туа біткен
ақыл-ой қабілетінің жеке даму жан-жақтылығына
негізделген білім беру жүйесі. Деңгейлеп оқыту оқылатын
ақпараттың азаюы арқылы емес, оқушыларға
қойылатын талаптардың әр түрлілігі арқылы
жүзеге асырылады. Бұл технологияда бірінші орында оқушы
тұрады және оның өз бетімен білім алудағы
белсенділіне баса назар аударылады.
Деңгейлеп оқыту
әр оқушыға өз мүмкіндіктерін барынша пайдалана
отырып, білім алуына жағдай жасайды. Әр түрлі
категориядағы балаларға бірдей зейін аударып, олармен саралай
жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Деңгейлеп –саралап
оқыту технологиясында жұмыс міндеті 3 деңгейлік қосымша шығармашылық
деңгей талаптарынан тұрады.
Деңгейлік
тапсырмалар арқылы оқушылардың тілін дамытып, сөздік
қорын молайтуға мүмкіндік бар. Деңгейлеп
оқытудың ерекшелігі: оқушылардың сабақ
үрдісінде бірнеше деңгейде жұмыс жүргізе
алатындығында. Деңгейлік тапсырмалар арқылы
мұғалім оқушының нені білетінін, нені
меңгергенін, нені меңгермегенін біледі, соның
нәтижесінде оқушыларда намыс оты оянып, басқалардан
қалып қоймауды ойлап өз мүмкіндігіне қарай
дайындық жасайды, әрі тырысады.
Деңгейлік
тапсырмалар дегеніміз – балаға шамадан тыс жүктеме беру емес,
керісінше оқушының біліміне, мүмкіндігіне, сұранысы мен
қабілетіне сәйкес дайындалған сатылы жұмыстар
жүйесі. Деңгейлік әдістің маңыздылығы –
оқушының шығармашылықпен белсенді жұмыс істеуін
дамытады, әр оқушыны өздігінен үйренуге баулиды,
тақырыптарды жүйелі игеруге дағдыландырады, ой
еңбегімен айналысуға жетелейді, яғни оқу -
танымдық құзіреттілігі қалыптасады.
Осы тұрғыдан алғанда,
өзім сабақ беретін сыныпта «Әліппе» пәнінде дыбыстарды
меңгерту барысында осы деңгейлік тапсырмаларды жиі
қолданамын. Осы арқылы оқушылардың өз деңгейіне
сай білім алуларын, сауаттылықтарын арттыруды көздеймін.
Төменде осындай бір сабақ жоспарын ұсынып отырмын.
Сабақтың
атауы |
Оо
дыбысы мен әрпі |
|
Сілтеме |
Әдістеме |
|
Сабақтың
жабдығы |
Кеспе әріптер, суреттер, сызбалар, әліппе
дәптері. |
|
Жалпы
мақсаттар Оқыту
нәтижесі |
1) О
дыбысы және оның әріп таңбасымен таныстыру. Сөз
ойлап табу, сөйлем құрап айтуға үйрету. |
|
Топқа
бөлу |
Геометриялық фигуралар ақылы топтарға
бөлу |
|
Ынтымақтастық
атмосферасы |
а) Сұрақ-жауап: |
|
Үй
тапсырмасын сұрау Қызығушықты
ояту |
||
Мағынаны
тану Мәтінді
тізбектеп оқу |
Оқулықпен жұмыс жүргізу. Қосымша тапсырма. а) Тақтаға «Бауырсақ»
ертегісінің суреті ілінеді. Кейіпкерлерін атайды. Бұлар нелер? -
Жабайы аңдар. Отан,торғай, топ сөздеріне дыбыстық
математикалық талдау жасату.(скт) Отанымыз қалай аталады? Отан туралы
тақпақтар білесіңдерме? Бауырсақпен бірге мына буындарды
оқиық.Бауырсақ атасы мен әжесіне қайта
келіп,олар қатты қуанып,сендерге риза болып алғыстарын
білдіруде. 4.Түлкінің тапсырмасы: Дәптермен
жұмыс:о әрпін жазу. Дәптерімізді ашайық, Қолға қалам алайық. Көлбеу қойып дәптерді, Әдемі етіп жазайық. |
|
Сергіту
сәті |
Орманда кірпі келеді, Біреуі терек қасынан.... |
Оқушылар сергіту жаттығуын жасайды. |
Рефлексия |
Біз қандай дыбыспен таныстық? О қандай дыбыс? Әріп таңбасы неге ұқсайды? Берілген жұлдызшаларды санау. |
Формативті бағалау. Смайликтерді өзі қалаған
нұсқаға жабыстырады. |
Бағалау Кері
байланыс |
Ұсынылып отырған сабақ жоспарынан
байқағандарыңыздай, аталған пәнде дыбыстарды
меңгертуде түрлі әдістер мен технологияларды
қолдануға болады. Қандай әдіс-тәсілдер
қолданылса да, бастысы сабақ өз мақсатына қол
жеткізсе болғаны.
Мектеп
оқушыларының бойындағы болуы керек қасиеттер мен білім,
қабілеттерінің бастауы – бастауыш сынып екенін ескерсек,
оқушылардың сауаттылықтарын қалыптастыруда, жетілдіруде
1-сыныпта өтетін пәндердің орны қаншалықты екені
айтпаса да түсінікті. Ал бұл бағытта пән
мұғалімі оқытудың түрлі технологиялары арасынан
ең тиімдісін пайдаланғаны дұрыс. Ал деңгейлік
оқыту – біздіңше, сауаттылықты қалыптастыруда ең
тиімді тәсіл болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Кобдикова Ж.У. Оқыту процесін технологияландыру. Алматы – 2000, 95б.
2. Мейірманқұлова Т. Білім берудегі инновациялық
технологиялар. Алматы – 2005, 12 б.
3. Баймаханова С. Деңгейлеп саралап оқыту//Қазақстан
мектебі журналы, 2004-№10, 63-67 бб.
4. Кемелжанова М. Деңгейлеп оқыту//Бастауыш мектеп журналы, 2005-№9,
45-46 бб.