Педагогические науки/ 5. Современные методы преподавания

Бурлибаева Ш.М., Жамбылқызы Ж.

«ДЕРЕКТЕР ҚОРЫН ӘКІМШІЛІКТЕНДІРУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУ» ПӘНІ АҚПАРАТТЫҚ ПРОФИЛЬДІҢ МАМАНДАРЫН ДАЙЫНДАУЫНДА.

«Информатика» мамандарына 7 семестрде «Деректер қорын әкімшіліктендіру және ұйымдастыру» пәнін оқу барысында Microsoft SQL server ДҚБЖ қарастырылады. Ол ірі ұйымдарда қолданылатын Microsoft компаниясы шығарылған ең таралған ДҚБЖ болып табылады.

Microsoft SQL Server – дегі деректер қорымен жұмыс істеуде ең басты мәселесі- деректерді шығару (извлечение). Деректердің таңдауы сұраныс құруда негізгі функционалды мүмкіншіліктерін арттыратын операторлар мен өрнектердің жиынымен қоса SELECT инструкциясының көмегімен орындалады. Осы тақырыпты игеру үшін қажетті: реляциялық деректер қорының негізгі концепцияларын білу қажет; SQL Server деректер типтер туралы негізгі мағлұмат;сұлба мен объектілердің атау қою ережелерін білу қажет; SQL тілде пакеттер, сценарийлар (немесе скрипт), циклдар мен комментарий сияқты программалаудың негіздерін білу қажет; SQL Server Management Studio ортада сұраныстарды ашуды мен іске қосуды білу қажет; SQL Server мен оқу деректер қорылар орнатылу қажет.

SELECT инструкциясы 6 бөліктерден тұрады, олардың арасынан SELECT және FROM міндетті түрде болу қажет; қалған 4-і қажетті жағдайда инструкцияға енгізіледі: Инструкциясының [2] форматы келесіде:

SELECT [ALL | DISTINCT] {* | [бағана аты [AS жаңа ат] ] } [,…n]

FROM кесте_ аты [ [AS] псевдоним] [,…n]

[WHERE <таңдау шарты> ]

[GROUP BY бағана аты [,…n] ]

[HAVING < таңдау шарты > ]

[ORDER BY бағана аты [,…n] ]

SELECT процедуралы емес операторы - сұраныстағы деректерді таңдау үшін деректер қорының сервері орындайтын нақты кезеңдерді анықтамайды. Сұраныстағы деректерді таңдау тиімді тәсілін анықтау үшін, деректер қорының сервері сұраныс оптимизаторының көмегімен операторды талдау керек.

Бұл инструкцияның мүмкіншілігінің көбіне қарамастан бұрын, қарапайым сұраныстарды құрудан бастап үйрену қажет, содан кейін бірте-бірте олардың күрделілігін арттыруға болады. Нәтижеде есептелінетін бағана болу үшін, таңдалған бағаналардың тізімінде өрнекті көрсету қажет. Өрнекте жақша, қосу, алу, көбейту, бөлу операциялар болу мүмкін. Арифметикалық өрнекте көрсетілген бағаналар сандық деректер болу тиіс, керіс жағдайда қате туралы хабарлама шығады. Көптеген ДҚБЖ қосымша арифметикалық амалдар, символдар жолдарымен орындалатын операциялар және SQL өрнектерде қолдануға болатын кірістірілген функциялар жүзеге асырған. WHERE бөлігінде тап қандай жолдарды керек алуға анықтайтын таңдау шарты көрсетіледі.

Таңдау шарты (ANSI/ISO стандартта олар предикат деп аталады):

- Салыстыру. Бір өрнектің мәні басқа өрнектің мәнімен салыстырылынады

- Диапазон. Көрсетілген мән берілген аралықта жататыны анықталады.

- Жиынға жататыны. Көрсетілген мән берілген мәндер жиына жататыны анықталады.

- Шаблонға сәйкестігі. Жолдық мән берілген шаблонға сәйкестігі анықталынады.

- NULL мәнге теңдігі. NULL мәні бағанада болатыны анықталынады [2].

Біркестелік SQL – сұранысты орындау қадамдарын келтірейік:

1. FROM бөлігінде көрсетілген кестені таңдайық.

2. WHERE бөлігі болған жағдайда, ода берілген таңдау шартын кестенің әр жолына қолдану және бұл шартқа қанағат жолдар таңдалынады, яғни TRUE мән қабылданады, егер таңдау шарты FALSE немесе NULL мәндерді қабылдайтын жолдарды алып тастау керек.

3. Қалған әр жолдар үшін таңдалынған бағаналар тізіміндегі әр элементінің мәнің есептеу және сұраныстың нәтижелі кестенің бір жолын құру керек. Бағанаға әр сілтемесінде ағымды жолдың бағана мәні қолданылады.

4. Если указано ключевое слово DISTINCT кілтті сөзі пайдалған кезде қайталанытын барлық жолдарды сұраныстың нәжелі кестеден жою керек.

5. ЕORDER BY бөлімі болған жағдайда сұраныстың нәтижелерін сұрыптау керек.

Бұл тақырыпты игерген соң студенттер SELECT негізгі инструкцияларын қолдана отырып, сұраныстарды құруды, сұраныстардың нәтижелі деректер жиындарымен әрекеттер жасауды, байланысқан кестелерді біріктіруді, топтық сұраныстарды қолдануды, әр түрлі деректер жиындарының біріктіруін жүзеге асыруды, кірістірілген функцияларды пайдалуды және т.б. істей алады.

Білім беретін бағдарламаларды әзірлеуде қазіргі қоғамдың, жұмыс берушілердің өзгеретін қажеттіктер есепке алу керек.

Тап кәсіби бірлестікпен істестік кәсіби қызметте оқу процесінде алған білімді, істеу білімді және дағдыларын қолдануға студенттердің қабілеттілігі сияқты айқындалған бітірушіге маңызды құзыреттіліктерді құрастыруға көмек береді.

Университетте еңбек нарықты, анкеттеуді, әлеуметтік әріптестерді, жұмыс берушілерді, кәсіби біріктірулерді сұрауды зерттеудің негізде білім беретін бағдарламалар мазмұның және дайындау бағыттарының жаңғырту қажеттілігін тұғызады. Соңғы жылдарда еңбек нарығын қажеттілігін есепке алумен ақпараттық профильдің мамандардың әзірлеуі іске асып жатыр.

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Конноли Т., Бегг К. Базы данных: проектирование, реализация, сопровождение. Теория и практика. 3-е изд. М.: Вильямс, 2008

2. Виктор Гольцман. MySQL 5.0. Библиотека программиста. СПб.: Питер.-253б