МЕНЕДЖМЕНТ ПӘНІН ОҚЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ЕРЕШЕЛІКТЕР

ЖММ «Болашак» академисы

Қуанышбек М.Н., Арунова Ж.А.

Орта білім беретін оқу орындарында менеджмент пәнін Оқудың дəстүрлі теориясында аса танымал болғандары келесі дидактикалық -саналылық жəне белсенділік; көрнекілілікпен оқыту; жүйелілік жəне бірізділік; беріктік, түсініктілік; ғылымилық; көңіл-күй ескеру; теория мен практиканы байланыстыру.

Менеджмент пәнін оқытуда саналылық жəне белсенділік принципі негізінде алдағы жұмыстың мақсаттары мен міндеттерін анық түсіну оқыту барысында оқушы не, неліктен жəне қалай оқу барысында танымдық іс-əрекеттің барша түрлері мен оқушылар əр сөздің, сөйлемнің, ұғымның мəн-мағынасын түсінуі, балалардың бірін-бірі оқыту мүмкіндіктерін пайдалану, дұрыс шешім оқушыларға белгісіз мəліметтерді бұрынғы белгілілерімен логикалы ұштастыру: оқудағы басты нəрсе оқытылып жатқан пəн емес, - оқушының бақылайтын деректері мен игерген білімдері арасындағы егер əр ереже тиімді сандағы мысалдармен қамтамасыз игеріліп жатқан материалдардағы басты жəне екінші дəрежелі Көрнекілікпен оқыту принципі. Оның негізінде келесідей ғылыми заңдылықтар - сөздік формада, ауызша не жазбаша өрнектелген материалдарға оқушы ойы формалармен, түр түсті бояулармен, дыбыстармен, түйсіктермен өрнектеледі.

Оқушылар үшін ең маңызды ереже: мүмкін болғанша бір көрнекілікпен шектеліп қалмау: көрнекілік мақсат оқыту жəне тəрбиелеу барысында есіңізде болсын: ұғымдар менеджментте көрнекілікті тек сурет ретінде қолданбастан, оны проблемалық көрнекі құралдар сабақта өтіліп жатқан заттар мен оқушы бақылауларын жүйелестіріп, себеп- салдарлармен сəйкестендіру; менеджмент жүйесіндегі көрнекі құралдарды қолдана отырып, алғашқыда əртүрлі көрнекілікті пайдалану, бірақ көрнекі құралдар санын Жүйелілік жəне бірізділік принципі келесі ғылыми тұжырымдарды.

Негізге Мұғалім практикасында жүйелілік жəне бірізділік принципі көптеген ережелерді оқушылардың менеджменттен білімдер жүйесін қалыпты игеруін қамтамасыз егер жауабы табылмайтынына, не шешімі алынбайтынына көзі менеджменттік материалдың мазмұндық жүйесін, сондай-ақ оқу тəсілдерінің əрдайым менеджменттен пəн аралық байланыстарды пайдалану. Мысалы: менеджменттегі оқу əдістемелерінің жетістіктерін пайдалану: оқушылармен тірек конспекттер, оқу қысқа жəне қорытынды қайталауларды сабақтың басында немесе өтілгендерді қайталау сабақтың басында білім мен ептіліктердің оқушылардың менеджмент сабағында ой өрнектеу тəсілдері мен сезімдік тəжірибе мен тірек білімдерді орынсыз əрі беріктік принципі келесідей заңдылықтарға негізделеді: менеджмент мазмұнын игеру игерілген білімдердің бекуіне жəрдемші оқу іс-əрекеті механизмдерін түсінуде.

Қазіргі заман оқуында ес мүмкіндіктерінен гөрі ойлау қате қабылданған немесе түсініксіз материалдардың есте бекуіне өтілгенді ұмыту процесі оқу жұмысы біткен бойда қайталаулар жиілігі оқушының ұмыту жағдайларына сəйкес болуы алдын-ала оқу процесіне аса қажет екі сапаны оқу материалын ұсыну логикасына назар салуды ұмытпау.

Түсініктілік принципі менеджмент пәнін оқытуда оқытудың көп ғасырлық Түсініктілік принципін іске асыруда қажет, өз уақытында Я.А.Коменский - өтілуге тиіс материалдардың бəрі əр жас қабылдауына оқушы санасы қандай да пəнді қабылдауға дайын -оқыту барысында балалардың табиғи мүмкіндіктерін, олардың дайындығы оқу мазмұны жəне тəсілдері балалар дамуынан бір оқушылардың əртүрлі топтарындағы оқу ерекшеліктерін назарға алу.

Оқу процесін тиімді қарқында жүргізу, бірақ күшті оқу жұмысы белгілі дəрежеде күш салуды қажет педагогиканың жəне психологияның жаңа жетістіктерін пайдалану: нақты сабақ барысында ұқсастықты, салыстыруды, беттестіруді, қайшылықтарды кең жаңа ұғымды енгізу бір сабақтың танымдық міндеттерімен Ғылымилық принциптің талабы оқушылар игеруіне ғылым тарапынан оқуды педагогика, психология, əдістеме, педагогикалық тəжірибенің жаңа оқу дидактикасы мен психологияның соңғы жаңалықтарын ескерумен əрқандай жаңа енгізілген ғылыми ұғым.

Түсінікті жүйелі ғылыми таным əдісін пайдаланумен, оқушылардың ойлау қабілетін жаңа идеялар қабылдауды бір сəттік міндет деп оқушыларды атақты ғалымдардың өмірбаяндарымен таныстыру мүмкіндіктерін қолдан жаңа ғылыми терминологияны қолдану, ескірген терминдерден сақ балалардың зерттеу жұмыстарына қолдау көрсету. Оларды мүмкін танымдық қызметтен оқушыға жаңалық ашу, табысқа жету, ұнамды көңіл-күй сақтау принципі бала табиғатының дамуы мен əр сабаққа дайындалу барысында оқушылардың ұнамды көңіл-күйін сынып босағасын көңіл жадыратар кейіппен аттап, балалармен демократиялық қарым-қатынас стилін ғана ұстану; балалар болмысына, олардың істеріне қызыға қатынас жасап, сыныпта қапелімде болып қалатын дау-дамайды əрқашан сабырлы, күдер үзгендей əрі қиын жағдайлардан шығу үшін оқуды əсем, бейнелі, көңілді өткізілуі үшін оқу - кіші оқушының ойлауын оның сезімдері мен толғаныстарынан əрдайымғы көңіл-күй көтеретіндей сəттерден ұнамды эмоционал қалыпта оқу материалдары, оқу əдістері мен танымдық еңбек.

Теория мен практиканы байланыстыру принципі негізіне классикалық философияның Оқудың өмірімен ұштастық принципін іске асыру негізі мектепте игерілетін білімдердің қажеттігін оларды қоғамдық тұрмыс қажеттерінен білімге, білімнен өмір қажеттігіне балаларға қазіргі заманның жаңа технологиялары, өндірістік қатынастары, оқушыларды өз білімдерін практикада тексеріп, қолдануға табандылықпен - өз жұмысының өмірлік маңызын оқушыға түсіндіріп бере мектеп пен өндіріс орындарының байланысын пайдалану, оқушылардың - оқушылармен бірге «тұрмыстық қажет» сипатындағы мəселелер мен - оқуды ауыл, қала, облыс, республиканың нақты болашақ проблемді ізденіс жəне зерттеу тапсырыстары теорияны практикамен балаларды еңбекке, қоғамдық жəне жеке меншікке саналы Қорытындылай келе, айтарымыз: принциптер əрқашан белгілі жүйеде, бір.

Әдіс оқу-тәрбие жұмыстарының алдында тұрған міндеттерді дұрыс Тәсіл – оқыту әдісінің элементі. Жоспарды хабарлау, оқушылардың Оқыту тәсілдерінің түрлері: ой, зейін, ес, қабылдау, қиялды жақсарту тәсілдері; • мәселелі жағдаят тудыруға көмектесетін тәсілдер; • оқушылардың сезімдеріне әсер ететін тәсілдер; • жеке оқушылар арасындағы қарым-қатынасты басқару тәсілдері.

Оқыту әдістерінің басты қызметі - оқыту, ынталандыру, дамыту, Оқыту құралдары - білім алу, іскерлікті жасау көзі. Оқыту әдістерін тандау әдетте сабаққа оқу материалының мазмұнын Әңгіме – оқу материалын ауызша баяндау. А. Байтұрсынов әңгіме арқылы жаңа білімді хабарлау үшін оған кейбір • әңгіменің оқушылардың адамгершілігіне әсер • әңгімеде дәлелді және ғылыми • ой пікірдің дұрыстығын дәлелдейтін • әңгіменің жүйелілігі болуы керек; • әңгіменің әсерлілігі; • тілінің қарапайымдылығы және түсініктілігі; • мұғалімнің фактілер, оқиғаларға берген түсіндіру – жеке ұғым, құбылыстарды, құралдар, көрнекі құралдардың түсіндіру әдісі жаңа тақырыпты түсіндіргенде жиі қолданылады, бірақ түсіндіру әдісіне қойылатын талаптар: • сұрақтарды дәл және аңық • себеп-салдар байланысын ашып, дәлелдер • салыстыру, қатар қою, ұқсату, • жүйелілік.

Әңгімелесу – оқытудың диалогтық әдісі, мұғалім оқушыларға мұқият оқу материалының мазмұны, оқушылардың шығармашылық танымдық қызметіне қарай Менеджмент пәнін оқытудағы әңгімелесу әдісі. Оқушыны жаңа білімді Менеджменттен білімді жинақтайтын, бекітетін әңгіме оқушылардан теориялық білімдерін, Менеджментті оқытуда әңгімелесу әдісінің артықшылықтары: • ес пен тілді дамытуы; • оқушылардың оқу-танымдық қызметін белсенді • оқушылардың білімінің белгілі болуы; • жақсы диагностикалық құрап; • үлкен тәрбиелік күші бар. Әңгімелесу әдісінің кемшілігі:• уақыттың көп кетуі; • қауіп элементі бар. Оқушы Оқу пікірталастары менеджментті оқытудың сөздік әдістерінің ішінде елеулі жақсы өткізілген пікірсайыс балаларға білім және тәрбие береді, Менеджмент пәнін оқытуда кітаппен және оқулықтармен жұмыс – • конспектілеу - кітаптың мазмұнын • мәтіннің қарапайым және күрделі • тезистеу - кітаптың негізгі • цитаталау - мәтінді сөзбе • аннотация — мәнді, елеулі • рецензиялау - оқу материалы • справка жазу - тапқан • формалдық-логикалық модель - мәтіннің • тақырыптық тезаурус – бөлім, Оқушылар үшін білім көзі – бақылау, мұғалім сөзі, Менеджмент пәнін оқытуда қолданылатын көрнекілік әдістер Көрнекілік әдісі. Әл-Фараби "Оқытудың негізгі әдісі - көрнекілік" Көрнекілік әдісі оқытудың сөздік және тәжірибелік әдістерімен өзара Иллюстрация әдісі арқылы оқушыларға иллюстрациялық құралдар – атап Демонстрацияның (көрсету) оқыту әдісі ретіндегі ерекшеліктері Демонстрация әдісі арқылы заттар мен құбылыстар тәжірибе жасау Менеджментті оқыту процесіне жаңа техникалық құралдарды енгізу (теледидар, Менеджмент пәнін оқытудың көрнекілік әдісінің шарттарды: • көрнекіліктің оқушылардың жасына сәйкестігі; • көрнекілікті сабаөтың керек сәтінде • демонстрацияланған затты барлық оқушылардың • иллюстрацияның ең бастысын, мәндісін • құбылыстарды демонстрациялау кезінде берілетін • демонстрацияланатын көрнекіліктің оқу материалы • көрнекі құрал мен демонстрациялық Менеджмент пәнін оқытудағы тәжірибелік әдістері арқылы оқушылар Жаттығулардың ерекшеліктері: Ауызша жаттығулар логикалық ойды, есті, тілді оқушылардың зейінін Жазбаша жаттығулар білімді бекіту және оны қолдану іскерлігін Менеджмент пәнін оқытудағы жаттығу әдісіне қойылатын талаптар: • оны орындауға деген оқушылардың • жаттығуларды орындаудағы дидактикалық сабақтастық: Оқушылардың таным-белсенділігі деңгейіне қарай топтастырылған әдістер (И.Я.Лернер, М.Н.Скаткин)

Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1.Смағұлова Ш, Байтугелова Н, Наурызбаева Т. «Балалардың дене және психикалық денсаулығына қатыгездікті және зорлық-зомбылықты насихаттайтын аудио-бейне өнімдердің, компьютерлік жҽне ақпараттық тасымалдағыштардың әсер етуі. Олардың адамгершілігін қорғау» Астана-2010

2. Қопаева К ―Компьютерлік ойындардың зияны қандай?‖ 01.04.2010 ж,

3. Әбдірайымова Г. «Интернет бізге керек пе?».Білім әлемі 2006-№11

4. Нүркімбай Н. «Компьютер баланың қасы ма, досы ма?».«Ана тілі» газеті, 01.08.2011 жыл