Алиева Дидар Алиаскаровна, Есенгазина Бэла Баймукамбетовна, Абдрашева Алия Кажымукановна

Костанайский государственный педагогический институт, Казахстан

Болашаќ филолог мамандардыњ кєсіби шеберлігін ќалыптастыру

Ќазаќстан Республикасыныњ білім беру саласындаѓы б‰гінгі басты міндеттердіњ бірі – жастарѓа терењ білім беру. Ал, оныњ негізі жалпы білім беретін мектептердіњ оќыту ‰рдісін жаќсартуѓа білім саласына жања технологияларды енгізу болып табылады. Оќу – тєрбие ‰рдісіне жања инновациялыќ єдіс-тєсілдерді енгізу оќушылардыњ білімге деген ќызыѓушылыѓын, талпынысын арттырып µз бетімен ізденуге шыѓармашылыќ ењбек етуге жол салады. Пєндерді оќытуда тиімді єдіс – тєсілдерді пайдалана отырып, сабаќты ќызѓылыќты да тартымды µткізу м±ѓалімніњ шеберлігіне, жан-жаќтылыѓына, жања єдіс-тєсілдерді пайдалануына байланысты.

Білім берудіњ мазм±нына енгізіліп жатќан µзгерістер мен жањалыќтардыњ барлыѓы да ѓылым негіздері бойынша білімді мењгертумен ќатар оќытуды дараландыруѓа жаѓдай жасау арќылы оќушылардыњ жеке жєне жас ерекшеліктерін ескере отырып, ќажеттіліктері мен ќызыѓуларына сай білім беруге баѓытталып отыр. Кез келген оќыту белгілі мµлшерде адамды дамытады. Оќитын пєн ќаншалыќты жања, баѓалы болса да, м±ѓалімніњ шеберлігі ќандай жоѓары болсын, м±ѓалім мен оќушыныњ µз белсенділігін туѓыза алмаса, берген білім  к‰тілетін нєтижені бермейді. Оќушыныњ адам ретінде ќалыптасуы белсенділік арќылы ж‰зеге асады. Жања технологияныњ басты маќсаттарыныњ бірі – баланыњ оќыта отырып, ой еркіндігін, белсенділігін, ізденімпаздыѓын ќалыптастыру, µз бетінше шешім ќабылдауѓа даѓдыландыру.

Білім беру мен білім алудаѓы жања тєсілдер  арќылы оќытуда білім дайын к‰йінде берілмейді, ол тек белсенді єрекеттер арќылы ѓана игеріледі, оќушылар µзара ќоян-ќолтыќ ќарым-ќатынаста болып, онымен бірлесе єрекет жасау, диалог ќ±ру. Оќушыны сыни т±рѓыдан ойлата білуіміз керек. Сабаќта оќушылардыњ таќырып бойынша µз ойларын білдіруі,  пікір алмасуы диалогпен ж‰зеге асады. Топтыќ єдісті ќолданѓанда  бір- бірімен аќылдасу, оны  топтан біреуініњ шыѓып  айтуы, ал  болжау єдісін ќолданѓанда мєтінде не туралы жазылуы м‰мкін екендігі туралы µз ойларын да диалог арќылы кµрсете білулері мањызды.

Маѓынаны тану – жања сабаќты бекіту процесі бойынша оќушы жања аќпаратпен танысады, таќырып бойынша  ж±мыс жасайды, тапсырмалар орындайды. Сонымен ќатар олар идеяны жеткізіп ќана ќоймай, шешім табу ‰шін топќа с±раќ ќояды жєне басќаларды с±раќќа тартады. Єр топтан бір оќушы шыѓып ±жым алдында мєтін мазм±нын ќысќаша баяндап беруі, сол сияќты Ой толѓаныс б±л сабаќты ќорытындылау кезењі. Осы кезењде ‰йренуші не ‰йренгенін саралап, салмаќтап, оны ќандай жаѓдайда ќалай ќолдану керектігін ‰йренеді. Мысалы, б±л жерде балалар эссе жазады. ¤з ойларын ќаѓаз бетіне т‰сіріп, т‰йгендерін аныќтайды. Сондай-аќ µз ой–пікірін ашыќ, еркін айту, бір-бірініњ сабаќ барысында ќателіктерін айту, жаќсы ќасиеттерін ‰йрену, сабаќ-білім естерінде кµп уаќытќа саќталады, сабаќ барысында µзі талдайды, бір-біріне талап, µтініш, тілектерін білдіре алуы ќажет.

Ќазіргі тањда жања оќыту ж‰йесі талаптарына байланысты сыныптаѓы оќушыларды топтап оќытуы болып т±р. Топтыќ ж±мыс арќылы аз уаќыт ішінде т‰рлі тапсырмаларды орындата білуге м‰мкіндік береміз. Балалар арасында татулыќ, достыќ, бірлесіп ж±мыс атќару ерекше орын алуы тиіс. Топтыќ ж±мыс барысында тіпті ж±мыс атќарѓысы келмейтін жалќау балалардыњ µзі де оќуѓа деген ќызыѓушылыѓы артып, білімі молая т‰скенін баќылау керек.

Топтыќ ж±мыс арќылы балалардыњ бірін-бірі баѓалауына м‰мкіндік туады. Топ ішінде ж±мыс жасаѓандыќтан оќушылар берілген тапсырмаларды бір-біріне тењдей бµліп, соныњ арќасында дењгейі тµмен оќушылар да сабаќќа ќатысып, ќызыѓушылыќ таныта бастайды. Б±л оќушылардыњ µз к‰шіне сенуіне жєне оларда оќуѓа жаѓымды ќызыѓушылыќ ќалыптастыруѓа ыќпал етеді. Дарынды балалар сабаќта ж‰йелі т‰рде, ‰немі аса жоѓары к‰рделілік дењгейінде ж±мыс істеу м‰мкіндігіне ие болады, б±л олардыњ интеллектуалдыќ ќуатын ж‰зеге асыруѓа ыќпал етеді.

Оќушыларды топтыќ оќытудыњ тµмендегідей пайдасы бар.

1.  Оќушылар оќу жєне тєрбие ‰рдісінде ѓылымѓа сусап т±рады.¤з білімдерін маќтан т±тып, досыныњ білімін ќызѓанады. Намыс пен маќтаныш тєрбиеленушіні µзгелерден кейін ќалмауѓа міндеттейді.

2. Оќушылар кездескенде ‰немі сµйлеседі, сонымен естерін жєне шешендігін дамытады. Егер балалардыњ біреуі жаќсы сµз естісе жєне оны ќ±рбыларына айтса, онда балалардыњ естері дамиды жєне µзін-µзі оќыта ж‰реді.

3. Топтыќ оќытудыњ келесі ќоѓамдыќ пайдасы оќушылар µзара достасады, бірін-бірі сыйлауѓа ‰йренеді, µзара дауласады, жарысады жєне ќ±ќыќтар мен міндеттер туралы пікір айтысады.

Топќа бµліп оќытќанда оќушылардыњ талпынысы артады, єр оќушы µзін жеке керекті т±лѓа ретінде сезінеді жєне µз ‰лесін ќосуѓа талаптанады. Бір адамныњ айтќанынан гµрі бірнеше адамныњ айтќаны есінде тез жатталатындай єдістерді кµбірек ќолдану керек.

Сабаќ беру барысында м±ѓалім бала бойындаѓы туа біткен т‰рлі ќасиеттерді дєл байќап, оныњ сапалыќ ерекшеліктеріне баѓа беріп, ары ќарай µз бетінше дамыта т‰суіне жаѓдай туѓыза отырып, кµмектесуі ќажет. Б±л ‰шін, єрине ±стаздыњ µзі де µзгеруі, яѓни дєст‰рлі оќытудаѓы єдіс-тєсілдермен бірге, ќазіргі жања технологияларѓа кµбірек кµњіл бµлуге тырысуы керек. Осылайша оќытудыњ жања мазм±нын жасауѓа бетб±рысты єрбір м±ѓалім µзінен бастаѓаны жµн. М±ѓалім шєкіртке білім, білік, даѓды беріп ќана ќоймай, аќыл-ойы мен ќабілетініњ дамуына кµњіл бµліп, «оќи алуѓа ‰йрету керек».

Ќазіргі уаќытта сабаќты жања технология єдістерін ќолдану арќылы ж‰ргізу – оќушыныњ µзін-µзі дамытуына, µз біліміндегі олќылыќтарды µзі тауып, µз с±раѓына µзі жауап іздеп жан –жаќты білім алуына кµмектеседі.

“М±ѓалім - µзініњ білімін ‰здіксіз кµтеріп отырѓанда ѓана м±ѓалім, ал оќуды, ізденуді тоќтатќанмен оныњ м±ѓалімдігі де жойылады” –деп орыс педагогі К.Д.Ушинский айтќандай, ќазіргі заман талабына сай, єр м±ѓалім, µз білімін жетілдіріп, ескі бірсарынды сабаќтардан гµрі, жања талапќа сай инновациялыќ технологияларды µз сабаќтарында к‰нделікті пайдаланса, сабаќ тартымды да, мєнді, ќонымды, тиімді болары сµзсіз. Б±л жµнінде Ќазаќстан Республикасы «Білім туралы» Зањыныњ 8-бабында «Білім беру ж‰йесініњ басты міндеттерініњ бірі – оќытудыњ жања технологияларын енгізу, білім беруді аќпараттандыру, халыќаралыќ ѓаламдыќ коммуникациялыќ желілерге шыѓу» деп атап кµрсеткен. Елбасымыз Н.Є. Назарбаев жолдауында айтќандай: «Болашаќта µркениетті дамыѓан елдердіњ ќатарына ену ‰шін заман талабына сай білім ќажет. Ќазаќстанды дамыѓан 50 елдіњ ќатарына жеткізетін, терезесін тењ ететін – білім». Сондыќтан, ќазіргі даму кезењі білім беру ж‰йесініњ алдында оќыту ‰рдісініњ технологияландыру мєселесін ќойып отыр.

Пайдаланылѓан єдебиеттер тізімі

1. Тренерге арналѓан н±сќаулыќ.Бірінші басылым. "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДББ¦, 2015

2. Ќазаќстан Республикасыныњ Президентініњ 2010 жылѓы 7 желтоќсандаѓы № 1118 Жарлыѓымен бекітілген Ќазаќстан Республикасында білім беруді дамытудыњ 2011- 2020 жылдарѓа арналѓан мемлекеттік баѓдарламасы