Рахманова Ж.С., Амиралиева И.У., Сатаева Н.А.

Тараз инновациялық - гуманитарлық университеті, Тараз қ.

СТАНДАРТТАРДы ЕНГІЗУдегі АККРЕДИТТЕУ ерекшеліктері

Медициналық ұйымдардағы барлық өндірістік үдерістерді стандарттаудың негізінде сапаны басқару жүйесі медициналық көмектің сапасы мен қауіпсіздігін тиімді арттыру үшін негіз болады. Сапа стандарттарын енгізу мен тиімділігін мониторинглеуді денсаулық сақтау саласындағы орталық және жергілікті атқарушы органдар, соның ішінде медицина қызметкерлерін оқыту, медицина ұйымдарын қосымша жарақтандыру, медициналық көмекті қаржыландыруды жақсарту жолымен қамтамасыз ететін болады [1, 26 б]. Жергілікті сапаны басқару жүйесінің негізі медицина ұйымдарының ішкі аудит қызметтері болады. Олардың қызметі қауіптерді басқарудың бірыңғай жүйесін енгізуге және тәуелсіз медициналық сарапшылар институтын қатыстыра отырып клиникалы үдерістердің тұрақты аудитін жүргізуге құрылған. Пациенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз етудің халықаралық тәсілдерін енгізу мақсатымен құпия аудитті қолдану негізінде болады. Сонымен бірге, ішінара қылмыстық жауапкершіліктен әкімшілік және кәсіби жауапкершілікке өтумен медициналық персоналдың жауапкершілік жүйесін қайта қарау қажет болады.

Денсаулық сақтау жүйесінің сапасы мен ілтипаттылығын қамтамасыз ету үшін, жұртшылықты, білім беру ұйымдарын, кәсіби бірлестіктер мен бұқаралық ақпарат құралдарын кеңінен қатыстыра отырып, ұлттық медицина қызметкерлерінің медициналық этикасы мен коммуникативтік дағдыларын дамыту бағдарламасы әзірленеді және енгізіледі.

Мамандар жинаған жұмыс тәжірибесі, стандартты енгізудің кейбір ерекшеліктерін жалпылауға мүмкіндік береді. Тәжірибелік талдау көрсеткендей, түйінді мәселелер санына, осы стандарттардың жағдайына сәйкес, денсаулық сақтау нысанындағы сапамен басқару жүйесін құрумен байланысты мына жағдайлар жатады [2, 47 б]:

- Стандарттарды енгізу стратегиясын таңдау;

- Стандарттардың негізіндегі сапамен басқару жүйесін құру бойынша жұмыс ұйымдастыру;

- Сапамен басқарудың принциптерін тарату;

- Жүйе процестерін құжаттандыру;

- Ішкі аудитті ұйымдастыру;

- Нысандағы сапамен басқару жүйесін құру ұзақтығы;

- Тұрақты мониторинг.

Ұзақ мерзімді мақсатқа қол жеткізу үшін әрекеттің моделі туралы сияқты стратегия туралы жалпы қабылданған ұсынысты ұстану, көріп отырғанымыздай: аккредиттеу стандарттарының ұсыныстары және талаптарымен сәйкес сапамен басқару жүйесін құру туралы шешім қабылдағаннан кейін ұйымның басшылары алғашқы болып жасаулары керек, бұл қызметкерді осы жұмыстың анықтағыш мақсатымен таныстыруға дейін ескертілуі керек. Көптеген отандық басшылар үшін осындай мақсат аккредиттеу стандарттарының талаптарына олардың ұйымдарының сәйкестігін қолдайтын, аккредиттеу жөніндегі дәлел алу екендігі құпия емес. Мұндай мақсат ешқандай жағдайда да анықтағыш ретінде қаралуы мүмкін емес. Айталық, осындай мақсатты қою (басқалардың арасында) қолайсыз ештеңе жоқ, қаншалықты стандарттар ойластырылғандықтан да және ҚР Денсаулық сақтау Министрлігімен қабылданғандықтан да бәрінен бұрын әмбебап сынақ сияқты, жеткізушілердің қабілеттілігі бағаланауы мүмкін жағдайдың қатысымен, тұрақты және сапалы түрде медициналық қызмет көрсету, тұтынушылардың және негізгі тапсырушының талаптарына жауап беретін қабілеттіліктері бағалануы мүмкін жағдай екендігін ескеру керекпіз [3, 15 б].

Денсаулық сақтау нысанындағы сапамен басқарудың ұйымдастырылған жүйесіне сәйкес нысанды бағалау аккредиттеу стандарттарының талаптарына сәйкестігі бұл жағдайда аккредиттеу жөніндегі куәлік болып табылады, ол денсаулық сақтау келуі керек нарықтық қатынастың маңызды реттегіші ретінде қызмет етуі керек.

Денсаулық сақтаудағы аккредиттеу және сапамен басқару жүйесі тек бәсекелестік ортада ғана жүзеге асуы және қолданылуы мүмкін, себебі ол медициналық қызмет көрсететін ұйым үшін медициналық қызметтің сапасымен басқарудың жоғарғы сатысына ұмтылысы. Бірақ ұйымның соншалықты маңызды мақсат қоймастан аккредиттеу жөнінде куәлік алуға көзделуі қызметкер және басшы үшін сенімділіктің жеткіліксіздігі және беткі стандарттарын енгізу стратегиясын жасайды (соңғы шектеулі нәтиженің стратегиясы).

Ұйымдағы ұзақ мерзімді сапа аймағындағы мақсаттар өзара байланыс жүйесі ретінде немесе бөлек орындалатын мақсаттар ұсынылуы мүмкін. Соңғы жағдайда мақсаттар арасындағы байланыс 1-суреттегі сияқты барынша төмен деңгейдегі мақсаттағы сапа аймағындағы ұзақ мерзімді басты мақсаттың бөлшектену жолымен орнатылуы мүмкін. Әрбір қалыптасқан мақсат үшін сәйкес бағдарлама жасалады, ол былайша орнатылады: мақсатқа қол жеткізу үшін қажетті шаралар және ресурстар; бағдарламаның таралуына жауапты қызметтік тұлғалар; оның орындалу мерзімі және күтілетін нәтиже.

Денсаулық сақтау ұйымындағы сапамен басқару жүйесін құру стратегиясы, алға қойған мақсаттың қатарында, өзіне базалық стандарттың өз барысымен таралу нұсқасын таңдауды қосады, ол бүгінгі таңда аккредиттеу стандарттары болып табылады. Аккредиттеу стандарттарын енгізудің стратегиясын жасау ұйымның басшысының тікелей қатысуымен өткізілуі керек [4, 37 б].

Стандартты енгізудің табысы немесе табыссыздығы ең алдымен, ұйымның басшысының жеке табысы немесе табыссыздығы сияқты қаралуы керек. Стратегияны жасау тиімділігі, көп жағдайда, ұйымда миссия және ұйымның саясаты, оның базисті бағалануы сияқты, заманға сай корпоративті мәдениеттің үзіліссіз атрибуттарының болуына байланысты.

Cурет 1 - Сапа аймағындағы ұйымның мақсатын жүйелеу

Пайдаланылған әдебиеттер

1. «Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011 - 2015 жылдарға арналған "Саламатты Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 29 қарашадағы №1113 Жарлығы;

2. Данилов И.П. Бенчмаркинг как основа создания конкурентоспособного предприятия. – М.: Стандарты и качество, 2015. -69 с.

3. «Медициналық ұйымдарға арналған аккредиттеу стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2012 жылғы 2 қазандағы №676 бұйрығы

4. Руководство по внедрению, оценке и мониторированию стандартов аккредитации, 2015